Giáo dục - Thanh niên Cập nhật lúc 07:44:24 06/07/2018  (Lượt xem:  1763 )
Việc học và vận dụng

Việc học và vận dụng

BT- Anh bạn dạy văn, sau khi đọc bài “Cách dạy học ngày xưa” trên “Bình Thuận cuối tuần” (số 6046 – 22/6/2018), bảo rằng bài viết nói “thế mà người sau tiếp nhận nó lại lái sang hướng khác”, thế việc nhận thức của các nhà nho là sai lệch? Chúng tôi nói là còn tùy thuộc vào mục đích vận dụng phục vụ của người tiếp nhận, chứ không phải ai cũng như vậy, ví dụ chỉ cần đọc lại “Thư thất điều”(*) của cụ Phan Châu Trinh thôi cũng thấy rõ điều đó. Anh bảo “Thư thất điều” có liên quan gì đến chuyện này? Chúng tôi hơi ngạc nhiên và anh thừa nhận trước kia dạy truyện “Vi hành” (Incognito) của Nguyễn Ái Quốc chưa tham khảo “Thư thất điều”, nên chúng tôi chuyển đường link để anh tìm đọc.   

Tiếp nhận và sử dụng kiến thức

Nhân dịp vua Khải Định sang Pháp dự Hội chợ thuộc địa ở Marseille (5/1922), Phan Châu Trinh viết “Thư thất điều” gửi cho Khải định (7/1922) liệt kê 7 tội của nhà vua: “Một là tội tôn quân quyền; hai là tội thưởng phạt không công bình; ba là chuộng sự quỳ lạy; bốn là tội xa xỉ vô đạo; năm là phục sức không đúng phép; sáu là du hạnh vô độ; bảy là việc Pháp du ám muội”. Khi đọc xong 15 trang A4 của “Thư thất điều”, anh bạn tâm đắc và đồng tình bởi thấy trong điều một cụ Phan quy “tội tôn quân quyền” của nhà vua đã sử dụng sai trái hệ thống tư tưởng nho giáo để điều hành xã hội.

“Sau khi Bệ hạ lên ngôi, thường ra những chiếu, dụ ép dân phải tôn quân quyền, là lẽ gì vậy? Bệ hạ thường nói, nước ta xưa nay vẫn sùng nho giáo. Nho giáo còn ai lớn hơn ông Khổng, ông Mạnh? Xưa vua Định Công hỏi đức Khổng Tử rằng: “Có câu gì vua nói ra làm nước thạnh vượng được không?”. Đức Khổng Tử rằng: “Có, làm vua khó lắm, mà làm tôi cũng không dễ”. Lại hỏi rằng: “Vậy thời có câu gì vua nói ra, mà làm mất nước không”. Đức Khổng Tử rằng: “Có, ta không vui chi sự làm vui, ta chỉ vui sao cho những lời ta nói ra không ai dám cãi lại”. Thầy Mạnh Tử nói rằng: “Trong nước dân là quý nhất, đất cát và vật sản là thứ nhì, còn vua là khinh”. Lại nói rằng: “Có ở cho được lòng người cùng dân, mới đáng làm ngôi thiên tử”. Còn biết bao nhiêu là lời nói khác nữa, cũng toàn một ý ấy cả. Bệ hạ xem lại trong 5 Kinh và 4 Truyện, xem có câu nào là tôn quân quyền không? Bởi vì người nào mà ngôi mình ở trên muôn người, thời lòng khiêm nhượng phải xem mình như ở dưới cả muôn người, ấy là cái tinh thần của nho giáo vậy; nếu người nào hãnh hãnh tự đắc, cậy quyền thế mà ép dân, rằng: “chúng bay phải tôn ta, phải sợ ta, thời người ấy chẳng khác chi tìm đường tự tử vậy”.

Bức thư còn nêu một số trường hợp xưa kia như vua Kiệt tự xưng “như mặt trời soi trên trái đất”, vua Trụ tự cho “mạng ta sinh ở trời, chứ chẳng ở dân” nên cuối cùng bị sụp đổ bởi không “hợp theo lẽ trời”, “không theo lòng người”. Bức thư đưa ra những vấn đề như vậy và khẳng định: “Đấy mới thực là nho giáo đấy, sách vở còn sờ sờ đấy, đều ghi lại từ tay đức Khổng, thầy Mạnh cả, có phải tôi bày đặt ra tôi tự dối tôi, mà phỉnh người ta đâu”. Rồi kết luận ở điều một về “tội tôn quân quyền” của vua hết sức nghiêm khắc: “Vậy thời đáng lẽ vua phải hết lòng lo lắng làm việc gì lợi ích cho thỏa lòng chúng nó một tí mới phải. Nay Bệ hạ thời không: lúc chưa làm vua, chẳng nghe có một điều gì là hay, mà sự xấu xa thời đã chán chường trước mắt thiên hạ, chỉ lo chạy ngược, chạy xuôi để lên làm vua cho được; đến lúc làm vua được rồi, chỉ làm việc cho nhân dân oán thán mà thôi. Vậy mà nay còn dựa hơi quyền nọ quyền kia, bắt buộc dân còn phải tôn mình nữa kia!”. “Chiếu theo luật xưa nay, dân Âu Á chúng nó bắt tội các vua của chúng, mà xử Bệ hạ, thời một cái giết, hay một cái đuổi, hai cái đó Bệ hạ không thể tránh được.” 

Cần nguồn tham khảo

Anh bạn thừa nhận soạn giảng mà không tham khảo tài liệu để cung cấp kiến thức mở rộng giúp cho học trò đánh giá vấn đề một cách khoa học là hết sức thiếu sót. Bởi anh thấy rằng gần như điều bốn, năm, sáu, bảy được chuyển hóa nâng lên thành hình tượng nghệ thuật in đậm tính cách nhân vật “hắn” trong “Vi hành” của Nguyễn Ái Quốc, để người đọc cảm xúc, suy ngẫm thấm thía hơn. Rồi anh gật gù với ngữ điệu đầy thán phục: Sĩ khí các cụ ngày ấy được nung chảy sôi trào ngùn ngụt như hỏa diệm sơn. Việc học để vận dụng đúng nghĩa (thực học) là cả một vấn đề cực kỳ quan trọng.                          

Võ Nguyên

(*). Thư thất điều - NXB Anh Minh (Huế - 1958).  Nguồn tham khảo: http://www.chungta.com/nd/tu-lieu-tra-cuu/thu_that_dieu.html. Thư này viết một bản bằng Hán văn gởi vua, lại dịch ra Pháp văn đăng trên báo Pháp để rộng đường dư luận.

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Trao tiền hỗ trợ của bạn đọc cho em Thuận

BTO- Tác giả bài viết “Nghỉ học để kiếm tiền chữa bệnh cho mẹ” đăng trên Báo Bình Thuận online ngày 7/8/2018 vừa trao 1 triệu đồng của bạn đọc gửi đến Quỹ   “Tấm lòng vàng” báo Bình Thuận hỗ trợ cho em Võ Thị Bích Thuận ở khu triều cường 2, thôn Phước Thọ, xã Tân Phước, thị xã La Gi.

Xem chi tiết
Cưỡng chế giao con cho mẹ nuôi dưỡng

BT- Chị Nguyễn Thị Yến Ly, xã Tân Tiến, thị xã La Gi phản ánh: Năm 2016, Bản án phúc thẩm số 3 của Tòa án nhân dân tỉnh đã có hiệu lực pháp luật, nhưng Chi cục Thi hành án dân sự thị xã La Gi chưa buộc anh Nguyễn Văn Cương (chồng cũ của chị Ly) giao con là Nguyễn Thị Yến Thy cho chị nuôi dưỡng. Trong khi đó con gái của chị Yến Ly đang bị bệnh viêm hạch bạch huyết cấp vùng mặt, đầu, cổ phải chuyển vào Bệnh viện Nhi Đồng 2, TP Hồ Chí Minh điều trị.

Xem chi tiết
Thủ tục chuyển nhượng khi mua đất thổ cư

BTO- Tôi đang có ý định mua một lô đất thổ cư 85m2 của một gia đình, đất đã có sổ đỏ đầy đủ. Vậy cho tôi hỏi thủ tục chuyển nhượng phải làm thủ tục như thế nào cho đúng pháp luật để tránh rủi ro về sau?

Xem chi tiết
Xử lý nghiêm hành vi sai phạm của 2 hộ dân lấn chiếm đất

BT- Cử tri xã Tân Tiến, thị xã La Gi phản ánh: Từ năm 2015 đến nay, bà Nguyễn Thị Xuân Mai và bà Nguyễn Thị Phê đã lấn chiếm đất trái phép tại khu vực Dốc Trâu, xã Tân Tiến để xây dựng nhà ở, lều quán kinh doanh, nhưng các ngành chức năng chưa xử lý nghiêm minh hộ bà Mai và bà Phê theo quy định của pháp luật. 

Xem chi tiết
Nhà máy nước Phan Thiết cần dẹp bãi rác

BT- Bên ngoài tường rào cạnh cổng sau Nhà máy nước Phan Thiết (đường Võ Văn Tần – Phú Trinh) từ lâu đã hình thành một bãi rác. Bãi rác này nằm ngay trên lề sát chân tường xây quanh nhà máy, vì bịch ni lông nhỏ cho đến những bao lớn, đủ loại. Số rác này cứ ùn ứ ở đây hầu như chẳng bao giờ được thu gom.

Xem chi tiết
Nguy cơ tai nạn vì mất biển cảnh báo

BT- Tại ngã tư đường Tôn Đức Thắng - Nguyễn Duy Trinh, TP. Phan Thiết (đây là đường một chiều có hai làn xe cơ giới) đã được đơn vị chức năng lắp đặt các biển cảnh báo, hiệu lệnh giao thông tại dải phân cách. Tuy nhiên, gần đây những biển hiệu lệnh chỉ dẫn hướng đi ở tuyến đường này đã bị mất trộm, cả hai hướng ra vào thành phố Phan Thiết tại ngã tư đường Tôn Đức Thắng - Nguyễn Duy Trinh.

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533