Giáo dục - Thanh niên Cập nhật lúc 07:44:24 06/07/2018  (Lượt xem:  1686 )
Việc học và vận dụng

Việc học và vận dụng

BT- Anh bạn dạy văn, sau khi đọc bài “Cách dạy học ngày xưa” trên “Bình Thuận cuối tuần” (số 6046 – 22/6/2018), bảo rằng bài viết nói “thế mà người sau tiếp nhận nó lại lái sang hướng khác”, thế việc nhận thức của các nhà nho là sai lệch? Chúng tôi nói là còn tùy thuộc vào mục đích vận dụng phục vụ của người tiếp nhận, chứ không phải ai cũng như vậy, ví dụ chỉ cần đọc lại “Thư thất điều”(*) của cụ Phan Châu Trinh thôi cũng thấy rõ điều đó. Anh bảo “Thư thất điều” có liên quan gì đến chuyện này? Chúng tôi hơi ngạc nhiên và anh thừa nhận trước kia dạy truyện “Vi hành” (Incognito) của Nguyễn Ái Quốc chưa tham khảo “Thư thất điều”, nên chúng tôi chuyển đường link để anh tìm đọc.   

Tiếp nhận và sử dụng kiến thức

Nhân dịp vua Khải Định sang Pháp dự Hội chợ thuộc địa ở Marseille (5/1922), Phan Châu Trinh viết “Thư thất điều” gửi cho Khải định (7/1922) liệt kê 7 tội của nhà vua: “Một là tội tôn quân quyền; hai là tội thưởng phạt không công bình; ba là chuộng sự quỳ lạy; bốn là tội xa xỉ vô đạo; năm là phục sức không đúng phép; sáu là du hạnh vô độ; bảy là việc Pháp du ám muội”. Khi đọc xong 15 trang A4 của “Thư thất điều”, anh bạn tâm đắc và đồng tình bởi thấy trong điều một cụ Phan quy “tội tôn quân quyền” của nhà vua đã sử dụng sai trái hệ thống tư tưởng nho giáo để điều hành xã hội.

“Sau khi Bệ hạ lên ngôi, thường ra những chiếu, dụ ép dân phải tôn quân quyền, là lẽ gì vậy? Bệ hạ thường nói, nước ta xưa nay vẫn sùng nho giáo. Nho giáo còn ai lớn hơn ông Khổng, ông Mạnh? Xưa vua Định Công hỏi đức Khổng Tử rằng: “Có câu gì vua nói ra làm nước thạnh vượng được không?”. Đức Khổng Tử rằng: “Có, làm vua khó lắm, mà làm tôi cũng không dễ”. Lại hỏi rằng: “Vậy thời có câu gì vua nói ra, mà làm mất nước không”. Đức Khổng Tử rằng: “Có, ta không vui chi sự làm vui, ta chỉ vui sao cho những lời ta nói ra không ai dám cãi lại”. Thầy Mạnh Tử nói rằng: “Trong nước dân là quý nhất, đất cát và vật sản là thứ nhì, còn vua là khinh”. Lại nói rằng: “Có ở cho được lòng người cùng dân, mới đáng làm ngôi thiên tử”. Còn biết bao nhiêu là lời nói khác nữa, cũng toàn một ý ấy cả. Bệ hạ xem lại trong 5 Kinh và 4 Truyện, xem có câu nào là tôn quân quyền không? Bởi vì người nào mà ngôi mình ở trên muôn người, thời lòng khiêm nhượng phải xem mình như ở dưới cả muôn người, ấy là cái tinh thần của nho giáo vậy; nếu người nào hãnh hãnh tự đắc, cậy quyền thế mà ép dân, rằng: “chúng bay phải tôn ta, phải sợ ta, thời người ấy chẳng khác chi tìm đường tự tử vậy”.

Bức thư còn nêu một số trường hợp xưa kia như vua Kiệt tự xưng “như mặt trời soi trên trái đất”, vua Trụ tự cho “mạng ta sinh ở trời, chứ chẳng ở dân” nên cuối cùng bị sụp đổ bởi không “hợp theo lẽ trời”, “không theo lòng người”. Bức thư đưa ra những vấn đề như vậy và khẳng định: “Đấy mới thực là nho giáo đấy, sách vở còn sờ sờ đấy, đều ghi lại từ tay đức Khổng, thầy Mạnh cả, có phải tôi bày đặt ra tôi tự dối tôi, mà phỉnh người ta đâu”. Rồi kết luận ở điều một về “tội tôn quân quyền” của vua hết sức nghiêm khắc: “Vậy thời đáng lẽ vua phải hết lòng lo lắng làm việc gì lợi ích cho thỏa lòng chúng nó một tí mới phải. Nay Bệ hạ thời không: lúc chưa làm vua, chẳng nghe có một điều gì là hay, mà sự xấu xa thời đã chán chường trước mắt thiên hạ, chỉ lo chạy ngược, chạy xuôi để lên làm vua cho được; đến lúc làm vua được rồi, chỉ làm việc cho nhân dân oán thán mà thôi. Vậy mà nay còn dựa hơi quyền nọ quyền kia, bắt buộc dân còn phải tôn mình nữa kia!”. “Chiếu theo luật xưa nay, dân Âu Á chúng nó bắt tội các vua của chúng, mà xử Bệ hạ, thời một cái giết, hay một cái đuổi, hai cái đó Bệ hạ không thể tránh được.” 

Cần nguồn tham khảo

Anh bạn thừa nhận soạn giảng mà không tham khảo tài liệu để cung cấp kiến thức mở rộng giúp cho học trò đánh giá vấn đề một cách khoa học là hết sức thiếu sót. Bởi anh thấy rằng gần như điều bốn, năm, sáu, bảy được chuyển hóa nâng lên thành hình tượng nghệ thuật in đậm tính cách nhân vật “hắn” trong “Vi hành” của Nguyễn Ái Quốc, để người đọc cảm xúc, suy ngẫm thấm thía hơn. Rồi anh gật gù với ngữ điệu đầy thán phục: Sĩ khí các cụ ngày ấy được nung chảy sôi trào ngùn ngụt như hỏa diệm sơn. Việc học để vận dụng đúng nghĩa (thực học) là cả một vấn đề cực kỳ quan trọng.                          

Võ Nguyên

(*). Thư thất điều - NXB Anh Minh (Huế - 1958).  Nguồn tham khảo: http://www.chungta.com/nd/tu-lieu-tra-cuu/thu_that_dieu.html. Thư này viết một bản bằng Hán văn gởi vua, lại dịch ra Pháp văn đăng trên báo Pháp để rộng đường dư luận.

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Bát cháo nghĩa tình của đội xung kích tình nguyện 

BT - Mỗi tháng 2 lần mang cháo đến cho bệnh nhân nghèo đang điều trị tại Bệnh viện đa khoa khu vực Bắc Bình Thuận - đó là việc làm đều đặn của nhóm bạn trẻ thuộc Câu lạc bộ xung kích huyện Bắc Bình.

Xem chi tiết
20 hộ nông dân được trao vốn “Tiếp sức nhà nông cho con đến trường”

BTO- Ngày 19/7, tại xã Hàm Đức, huyện Hàm Thuận Bắc, Báo Tuổi Trẻ và Công ty Cổ Phần GreenFeed Việt Nam đã phối hợp cùng Hội nông dân tỉnh và Tỉnh đoàn Bình Thuận tổ chức lễ trao vốn Chương trình “Tiếp sức nhà nông cho con đến trường” cho 20 hộ nông dân ở huyện Hàm Thuận Bắc.

Xem chi tiết
Thủ tục sang tên ô tô?

 BTO- Xin Báo Bình Thuận cho tôi hỏi vấn đề như sau: vợ chồng tôi tích góp mua được một chiếc ô tô nhưng lấy tên con trai tôi để đăng ký làm giấy tờ chủ xe. Sau một thời gian thì con trai tôi bị chết do tai nạn giao thông không để lại di chúc. Nay tôi muốn sang tên chiếc xe ô tô cho tôi. Vậy xin hỏi thủ tục sang tên chiếc xe ô tô đó làm như thế nào? Xin cảm ơn!

Xem chi tiết
Em Kiệt được hưởng chế độ miễn giảm học phí

BT- Bố của em Trần Hàn Quang Kiệt, ở xã Phan Tiến, Bắc Bình phản ánh: Em Trần Hàn Quang Kiệt, học lớp 11 A4, Trường Dân tộc nội trú tỉnh, thuộc diện học sinh vùng đặc biệt khó khăn của xã Phan Tiến, Bắc Bình (khu vực III), nhưng em không được hưởng chế độ miễn, giảm học phí và các chế độ khác theo quy định của Nhà nước.

Xem chi tiết
Có bảng cấm, rác vẫn đổ

BT- Bia ghi danh liệt sĩ phường Phú Thủy, TP. Phan Thiết được duy tu, tôn tạo qua từng năm nên khá khang trang, nhiều ghế đá cũng được đặt cho từng vị trí bên trong và hành lang khuôn viên, cùng với đó nhiều cây xanh đã cho tán mát.

Xem chi tiết
Rác từ thượng nguồn?

BTO- Những ngày này nếu ai đi qua cầu Trần Hưng Đạo (Phan Thiết) nhìn xuống dòng sông Cà Ty thơ mộng đều có một cảm nhận không hài lòng về tình trạng rác thải trên sông. Nếu đứng tại bờ kè đường Phạm Văn Đồng chứng kiến khi thủy triều lên thì thấy vô số rác như: Miếng xốp, thùng xốp, bao ni lông, chai nhựa…

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533