Truyện ngắn Cập nhật lúc 09:20:35 06/12/2013  (Lượt xem:  1960 )
Quê nhà

Quê nhà

BT-  Lành, về bảo bố mày ăn nhậu vừa vừa thôi, đừng như mấy ông mới ngấp nghé vào cấp xã đã phởn, bia ôm gái gú có ngày…

Tôi vừa vào đến cổng đã nghe tiếng mẹ rang rảng với con Lành, đứa con cậu út ở quê. Chưa hết, bà còn thêm hồi nữa nhưng nhỏ hơn, có lẽ nghe tiếng cửa mở bên ngoài.

- Chân còn lấm lem đất cát, móng chân chưa hết màu vàng bệch được đặt vào chỗ dân cử, liền ăn chơi cho bõ những ngày làm đứa cày ruộng!

Tôi phì cười khi thấy con Lành tay cầm xấp tiền nhưng đôi mắt đỏ hoe, đứng sát góc phòng. Mẹ lại lẩm bẩm ca cẩm gì đó. Thấy tôi, bà liền bảo:

- Cậu út nhắn tháng này về giỗ ngoại. Mẹ định nhà ta đóng cửa về quê, trước thắp cho bà nén hương, sau mừng cậu út vào chân chủ tịch xã, ngày xưa thuộc hàng lý trưởng, ghê lắm…

Tôi hiểu ý mẹ nên chen ngang:

- Mẹ mừng sao chát chúa vậy, xem kìa…

Mẹ thấy Lành đưa tay quệt mắt, bật cười:

- À, cô nói vậy để nhắn nhủ bố mày chứ ghét bỏ gì. Thôi, theo con Hoàng đi phố, thích gì thì mua. Nhưng tao cấm hai đứa bỏ cơm trưa đấy!

Tôi bịt tai, kéo vội con Lành ra ngoài kẻo bị thêm tràng nữa, miệng hét: “Thôi, thôi mẹ ơi!” và nháy nó:

- Tính mẹ chị lúc nào cũng vậy, đừng buồn nghe Lành.

- Vâng, em biết. Biết mọi người năm nay về quê để giỗ, cô cho tiền, rồi chửi, rồi khuyên, rồi khóc. Em khóc theo đấy chứ.

Vâng, tôi biết mẹ nhớ quê nhiều lắm! Ngày nào bà chẳng lên sân thượng lộng gió để nhìn về phía quê nhà. Phía ấy, trập trùng đồi núi, cuồn cuộn mây giăng, có mẹ già và người em trai út còn trong bom rơi đạn lạc lúc bà bồng con theo chồng về thị xã.

Đã có một đường phố hình thành cách đây hơn chục năm về trước. Thời ấy, thị xã còn chưa rộng lớn, nhà chưa san sát, hàng hiệu chưa nhiều và những khúc đất vừa mở dành cho những người ngụ cư mới từ nông thôn ra lánh nạn. Từ một nơi yên bình với ruộng đồng, lũy tre, dòng sông, bến nước đến nơi ồn ào, bụi bặm mù mịt thì tất cả những người đàn bà vào phố đều ngơ ngác, đôi tay thừa thãi, đầy xa lạ. Mẹ phải làm thêm chái bếp đặt lò bánh tráng, tiện thể “nống” thêm khu đất để chăn nuôi. Kẻ khác mở rộng hàng hiên treo đầy thúng mủng, có người ngăn phòng đặt thùng gỗ để làm nước mắm. Xóm quê trong phố hình thành mang đậm sắc thái của cả đồng, rừng, biển. Bọn trẻ lũ tôi đầu tiên phát hiện thổ ngữ pha trộn đủ loại khi cãi nhau chí chóe vì trò chơi mỗi vùng mỗi khác.

Những người đàn bà bỏ quê ra phố được gọi theo ngôi thứ có cô Bảy, thím Sáu, bác Ba, dì Chín và rồi gọi theo tên “đệm” của cái nghề bất đắc dĩ như “Bảy mắm”, “Tư bánh tráng”, “Tám bánh canh”, “Sáu mủng”… Mờ sáng, từng người gánh gồng vào các ngõ phố để rao hàng hay đi làm thuê với chiếc nón lá và bộ bà ba nâu sờn bạc thếch, đẫm mồ hôi. Ngày cách ngày, họ tụ tập dưới mái hiên từng nhà để rủ rỉ chuyện trò, nhổ tóc sâu, bàn chuyện thời tiết, đồng áng không bao giờ hết. Bây giờ, con đường “xóm quê” trong ngõ phố đã rợp bóng cây xanh, phố thị có đường ngang lối dọc trải nhựa phẳng phiu và đèn đường thắp sáng đêm đêm. Bọn tôi đã lớn khi đất nước hòa bình thì những ngôi nhà mái bằng mọc lên thay mái tôn thời chiến. Những người đàn ông, đàn bà bỏ quê vào phố đã hòa trong cuộc sống thị thành, quen những tiện nghi và thổ ngữ cũng phai dần âm sắc. Sự giàu có bởi “Thương nhân đa trá”, hoặc bởi nhẫn nhịn để vươn lên đã gây nhiều khoảng cách và mất dần tình cảm. Phải chăng, khi đã đầy đủ thì con người sẽ đổi khác và quên dần góc quê mình đã sinh ra.

Đầu tiên, cô Bảy “mắm” ở miệt biển, nơi vòng cung cát trắng khô cằn phải dạt vào phố vì địch càn quét triền miên. Một gia đình đen cóc cáy, ngơ ngác, túm tụm vào căn chòi lợp tôn, vách ván thủng lỗ chỗ. Bà chị Tư là mẹ tôi đến lắc đầu bảo “Sống thế này sao tiện, nếu gốc dân biển vô đây phải làm mắm…”. Vậy là mắm cái, mắm tôm, mắm ruốc ra đời cùng mùi vừa thơm lại vừa thối sực lên trong những mùa gió chướng. Sau này, thằng Thu con cô Bảy “mắm” vượt biển gửi về cho gia đình từng xấp đô-la mới cứng. Nhà cô Bảy trở thành to nhất xóm cùng tiện nghi đầy đủ trước nhất. Hôm giỗ nội, mẹ cho mời bạn hữu một thời vào phố đến dự đông đủ. Cũng lạ, bữa cơm thân mật có tô canh riêu, đĩa rau muống luộc, chén nước mắm, đĩa cà rất ngon mắt, nhưng cô Bảy “mắm” lại nhăn mặt, trỏ đũa: “Chị Tư dọn mắm, cà không hợp đâu!”. Mẹ tôi giả lả: “Ừ quên, lúc trước về làm dâu bên chồng lại nghèo, cha chồng thích món này nên sắp cúng để nhớ. Bọn nhỏ đặt nhầm chỗ, để bảo chúng đem xuống”. Sau bữa ấy, nhắc đến cô Bảy, mẹ quát: “Cái con mắm khô đét đấy hả? Không có xóm này thì héo lâu rồi, có nghì quên ngãi, trước rách hơn tổ đỉa giờ lên mặt. Tao hả, đếch cần”!.

Lại chuyện cô Tám “bánh canh”, khi đến xóm quê trong phố, mặt cứ ngơ ngác, đần đần vì gốc ở tận đồng rừng bị dồn dân. Lão chồng bập thuốc quấn, điếu to như sâu róm, đụng đâu nhổ toẹt đến đấy, mắt đảo ngang dọc như ma xó. Mẹ tôi đến khu đất cô Tám được cấp dựng lên cái lán che mưa nắng cho lũ con, rồi bảo: “Mày ra phụ bán bánh canh với con Hai, cố học nghề kẻo đói rã họng con ạ”. Lão chồng luôn tỏa sực mùi thuốc rê khét mù nhưng có thân hình cuồn cuộn cơ bắp dù ngớ ngẩn cũng phụ vợ và sáng say, chiều xỉn. Sau này, hàng bánh canh của cô Tám đắt như tôm tươi, nhờ cả xóm tập trung đến ăn ủng hộ trừ bữa, cho dân lao động ngõ khác quen mùi. Rồi cô ra đầu phố, tậu hẳn ngôi nhà ba tầng có cửa sắt kéo và thuê thợ đến làm bánh phở, bánh giò, bún mọc đi “bỏ mối” khắp phố. Cô Tám có đứa con gái tên Hải là bạn lũ tôi khi mới đến mũi dãi thò lò, xe máy chạy qua đã khóc thét, bây giờ khuôn mặt lúc nào cũng bừ bự do son phấn và mồ hôi dầu. Hôm đám cưới nó, tôi cùng mẹ đến dự. Thằng chồng chắc hợp chú Tám vì to con như trâu mộng cùng cặp lông mày xếch ngược như dân hề chèo. Trong phòng ăn rộng tênh gắn đôi máy lạnh, cô Tám xởi lởi: “Em nghe chị dạo này lên đời lắm vì có cổ phần trong công ty bánh kẹo, chị nhường em một phần nhá! À, món yến chưng cách thủy vừa miệng không chị Tư?”. Mẹ tôi cười cười nhìn mọi người rồi nói “Tám, mày có khi nào ăn lại món bánh canh giả cua chua lòm ấy không?”. Cả bàn cười ồ lúc cô Tám đỏ tai, gân cổ: “Còn khuya đó chị, thời ấy khổ bỏ mẹ. Giờ hả, nếu buồn thì đi du lịch thăm thằng Sơn trong Vũng Tàu. Việc gì cần, cứ gọi di động về là bọn thợ làm tăm tắp”. Chợt cô Tám vỗ tay lên trán rồi xòe ra các ngón đính kim cương: “Quên mất, em gặp con Tâm trong ấy, nó “ruốc” lắm, vẫn cái nghề giặt, là thuở trước”.

Mẹ tôi im lặng, nhưng tay bà đang cầm đũa chợt chao đi, suýt rơi và tôi chợt nhớ cô Ba Tâm có làn da nâu nâu, đôi mắt buồn buồn tận ngoài bến sông Ngân gần đèo Quán Cau dạt vào xóm phố. Cô Tâm ở nhà tôi đi giặt là thuê ngoài chợ cũ. Chả hiểu thế nào lại mê con ông chủ tiệm nên dắt nhau bỏ trốn. Mẹ tôi cho người tìm, nghe bảo cô ấy vào trong Sài Gòn rồi theo chồng ra nước ngoài. Lúc rời tiệc cưới trên đường về, mẹ thở dài lắc đầu: “Con Tám nếu không có xóm này thì cũng theo bọn  du côn phá làng nước và tằng tịu đủ thứ. Còn bánh canh đấy hả, cũng chẳng có mà ăn, thế mà giờ bày đặt xỏ xiên”.

Ở xóm phố tôi cũng có người này, người nọ. Còn cô Sáu bán cót, thúng, nia và dì Chín bán chè đỗ nay tóc đã hoa râm như mẹ nhưng vẫn như ngày xưa, mặc dù đã nhà này, dãy nọ. Có việc gì mẹ lại đến với họ và câu chuyện đậm dần từ xóm nhỏ ngày cũ nơi triền sông có hàng dâm bụt đỏ tươi bên hàng cau vườn nối tiếp vườn, có mẹ già chốn cũ hằn bao vết nhăn năm tháng. Quê cô Sáu có cánh đồng bao quanh lũy tre mà thuở lên mười cô là một thôn nữ mảnh mai, chiếc đòn gánh mỏng manh cùng đôi thúng xinh xinh trên đôi quang thanh mảnh với dăm món hàng nho nhỏ ra chợ phiên buổi sớm. Đôi quang gánh thân thiết với các cô gái làng vào những lúc gian nan nhất, ngay cả thời chiến tranh lan tỏa, mỗi người một bên bọc nồi niêu, một bên đứa con nhỏ còn tập tễnh, tay dắt đứa con lớn hơn để gánh gồng, tránh bom đạn. Dì Chín sinh ra từ vùng nông thôn, lớn lên đã có đôi chân gân guốc, chả bao giờ quên những ngày mưa gió lê thê mà dầm mình, nhổ từng cọng cỏ, đi từng luống mạ, chân giẫm vào bùn lầy mà tâm hồn thăm thẳm màu xanh, phải đành lòng rời khỏi sân đất để lang bạt vào sân đời. Chiếc sân đất xa xưa từng phơi lúa, phơi cả kỷ niệm tuổi thơ, phơi cả năm tháng nhọc nhằn đã dần dần vào lãng quên thì họ càng thảng thốt vì đi gần hết một đời người.

Những tối hè, mẹ và bạn mẹ rủ nhau lên ngôi tháp cổ để tìm luồng gió mát từ một độ cao cũng như từ phía dòng sông đổ về. Và, cũng từ đỉnh đồi cao này, họ ngóng mắt ra xa, xa nữa, nơi ấy là quê nhà, là hoài niệm nhưng không được ở hết cuộc đời. Mẹ đã qua nhiều thời kỳ, đã trải qua biết bao trái ngang cuộc sống mà chống chèo nuôi bầy con lúc cha tôi mất. Cái nhìn của mẹ không khắt khe như lũ bạn hay nói đùa. Cũng như mẹ thường đối xử với cậu út, vừa mong cậu vươn lên, vừa sợ cậu sa ngã hoặc lúc có quyền thế sẽ xem thường mọi người. Kinh nghiệm của người phụ nữ từ quê ra phố đối chọi với đời. Chính từ những bữa cơm gia đình không cầu kỳ nhưng luôn đủ chất một thời vừa bao cấp ấy, đã cho anh em tôi vượt qua mà vào đại học phù hợp lối sống tập thể là chuyện bình thường, không hề có chuyện kêu gào, đòi hỏi như những đứa trẻ khác trong ngõ phố này. Đến lúc chúng tôi lần lượt có gia đình với nghề nghiệp ổn định thì mẹ tạo dựng cho cơ ngơi mới. Mẹ nói: “Mẹ vào phố không có nổi một căn nhà, giờ các con là dân phố phải có chỗ đàng hoàng, mẹ đâu giữ cho riêng mẹ” và chúng tôi đã khóc.

Mỗi đêm vào mùa trở gió, khi văng vẳng tiếng rao của những người bán hàng rong bên ngoài, mẹ tôi lại trở mình. Tôi biết, mẹ tôi đang dõi theo phía ngoài đường vắng chập chờn bóng lá đang lại có người xa quê như mẹ, như những người trong ngõ phố này một thời đã qua. Trong khoảnh khắc bừng sáng tâm khảm ấy, khoảng nhớ của mẹ cứ dội về cùng tiếng thở dài.

Mẹ tôi, cả cô sáu và dì Chín vẫn luôn luôn nhớ họ là những người vào phố còn đậm chất quê, nhất là những lúc bất chợt gặp lại hình ảnh thuở xưa. Ban ngày họ là những người có phố phường nhộn nhịp, cũng bỏ một lấy mười, cũng ăn cho, buôn so. Nhưng đến đêm, họ là của quê nhà xa ngái.

Tôi chở con Lành về đến nhà thì trời đã xế trưa. Khi hai chị em đi phố, nó cho biết mẹ tôi nhờ cậu út tìm hộ mảnh vườn dưới quê. Vậy là mẹ sẽ về nơi ấy lúc gần hết đời người. Tôi im lặng đưa xe vào cổng đã thấy mẹ chờ sẵn dưới tán trứng cá trước hiên nhà. Tôi đùa: “Hôm nay “chị” Tư ở nhà chắc sắp có động đất!”. Bà cười, tay phe phẩy quạt nan: “Tao đang lo tụi bây về trễ, cơm canh nguội hết”. Trên bàn ăn không có bát canh tập tàng, đĩa cá đồng kho gừng chen vài đồ nấu thường ngày mà đầy thức ăn như bữa tiệc gia đình. Tôi trố mắt nhìn mẹ, bà bảo “Con Lành lên phố, ăn đồ phố. Khách của mẹ…”. Hôm nay mẹ ăn thật ngon và dõi mắt âu yếm nhìn Lành, bởi Lành giống tạc cậu út mà mẹ thì giống cậu út y hệt. Ngày mẹ bỏ quê lên phố cũng bằng tuổi Lành bây giờ.

Tháng bảy mùa ngâu đi qua vẫn còn có gió heo may nhẹ luồn khe cửa. Trong mỗi đêm khuya về sáng, tôi nghe mẹ lại trở mình như khi tôi còn nhỏ, lúc mẹ vừa bỏ quê ra phố, mỗi đêm lại trở mình cùng tiếng thở dài.

Truyện ngắn: Huỳnh Thạch Thảo

CÁC TIN BÀI KHÁC
Xem thêm >>
Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Trao tiền bạn đọc hỗ trợ chị Phương

BT- Báo Bình Thuận vừa trao số tiền 3.500.000 đồng của bạn đọc (Khách sạn Bình Minh 2.000.000 đồng; chị Nguyễn Ngọc Như Ý, phường Phú Trinh, Phan Thiết 1.000.000 đồng và gia chủ số nhà 95 Trần Phú, Phan Thiết 500.000 đồng) hỗ trợ cho ba mẹ con chị Nguyễn Thị Bé Phương, ở thôn Hòn Mốc, xã Sông Bình (Bắc Bình) có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Chị Phương đang mắc căn bệnh hiểm nghèo.

Xem chi tiết
“Kênh rác” bốc mùi nồng nặc trong khu dân cư

BTO- Những ngày qua, thời tiết nắng nóng, oi bức, cũng đồng nghĩa với “kênh rác” tại cửa biển thuộc thôn Hà Thủy 1, xã Chí Công, huyện Tuy Phong bốc mùi hôi thối hơn bao giờ hết. Mặc dù tình trạng này đã được Báo Bình Thuận phản ánh khá lâu nhưng đến nay hiện trạng vẫn như cũ, thậm chí rác ngày càng nhiều và bốc mùi hôi thối hơn trước.

Xem chi tiết
 Muốn xin lại hồ sơ bệnh án cần thủ tục gì?

 BTO- Trong tháng 4/2018, tôi có đưa vợ đi Hà Nội do bệnh đột ngột vào nhập viện Bạch Mai, Hà Nội. Đến ngày 16/4/2018 vợ tôi chết tại Bệnh viện: KHOA HS C1 - VIỆN TIM MẠCH - BV BẠCH MAI; có giấy báo tử của Bệnh viện. Tôi muốn xin lại hồ sơ bệnh án để làm thủ tục bảo hiểm nhưng không có điều kiện đi Hà Nội. Tôi muốn ủy quyền cho người bạn đến nhận có được không? Thủ tục như thế nào? Kính mong Quý luật sư tư vấn. Xin chân thành cám ơn.

Xem chi tiết
Ông Em đã nộp đủ số tiền thu nợ cho công ty

BT- Một số cử tri xã Măng Tố, Tánh Linh phản ánh: Ông Lê Đức Em, cán bộ xã Măng Tố đã thu tiền nợ dự án dâu tằm tơ của các hộ dân từ nhiều năm trước, nhưng đến nay mới đưa phiếu thu là không đúng quy định của pháp luật. Các ngành chức năng huyện cần xử lý nghiêm hành vi chiếm dụng tiền của nhân dân đối với ông Em.

Xem chi tiết
Ngã ba Hòa Thắng: Điểm đen tai nạn giao thông

BT- Ngã ba Hòa Thắng nằm trên tỉnh lộ 715 xã Hòa Thắng (huyện Bắc Bình). Đây là tuyến đường dẫn đến các điểm du lịch nổi tiếng như Bàu Trắng, Mũi Yến và các điểm du lịch lân cận.

Xem chi tiết
Xã Phong Nẫm (Phan Thiết): Gần 50 hộ dân chưa có điện lưới sử dụng

BT- Nằm cách tuyến đường dẫn từ xã Phong Nẫm (Phan Thiết) đi xã Hàm Hiệp (Hàm Thuận Bắc) chưa đến 1km, nhưng nhiều năm qua gần 20 hộ dân ở khu Bờ Kênh đôi thuộc tổ 9, thôn Xuân Phú, xã Phong Nẫm vẫn chưa được sử dụng điện nhà nước.

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533