Văn hóa Cập nhật lúc 10:07:05 06/07/2018  (Lượt xem:  1236 )
Bảo tồn

Bảo tồn, phát triển nghệ thuật nhân gian Chăm - một góc nhìn

BT- Bình Thuận có hơn 300 năm thành lập, tính từ năm 1697. Vùng đất này có kho tàng văn hóa của các dân  tộc khá phong phú, đa dạng, độc đáo, đặc biệt là kho tàng văn hóa Chăm. Nói về văn hóa Chăm,  là nói về một nền văn hóa có chiều sâu khoảng 2000 năm, với nhiều công trình kiến trúc, điêu khắc thuộc diện bậc thầy. Và, cũng như mọi tạo vật,  nhiều công trình văn hóa Chăm, không tránh khỏi bị bụi thời gian phủ lấp, cho dù chính quyền, cơ quan quản lý văn hóa, nhất là ngành bảo tàng những năm gần đây có không ít cố gắng trong trùng tu, bảo tồn, phục dựng các di tích, các loại hình văn hóa phi vật thể.

Ảnh: Đ.Hòa

Ở đây, trong bài viết này vì điều kiện có hạn, chỉ đề cập đến một số vấn đề xung quanh các di tích, đền đài, đền thờ, nghề gốm truyền thống, các khí nhạc, các điệu dân ca, dân vũ của người Chăm

Trước tiên là các đền tháp Chăm. Hiện nay, trong tỉnh có một số nhóm đền tháp sau: Đền tháp Pô Sha Inư,  xây dựng từ đầu thế kỷ thứ VIII, nay thuộc  phường Phú Hài (Phan Thiết); đền tháp Pô Tằm, thuộc  xã Phú Lạc, huyện Tuy Phong,  niên đại từ cuối thế kỷ thứ VIII, đầu thế kỷ thứ IX;  đền thờ vua Pônít, xây dựng vào đầu thế kỷ XVII, thuộc xã Phan Hiệp, Bắc Bình… Về nghề gốm truyền thống, hiện nay tập trung ở huyện Bắc Bình, nơi có trên 25 ngàn người Chăm/ 40.979 người Chăm toàn tỉnh, sinh sống. Gốm Chăm từng nổi tiếng một thời, được người dân vùng Đông Nam bộ, Nam Tây nguyên và một phần Sài Gòn… tin dùng. Chính vì nghệ thuật tạo gốm có phần đặc sắc nên năm 1997, một số nghệ  nhân làng Chăm Trì Đức, được mời sang Nhật  biểu diễn nghề làm gốm. Về tín ngưỡng nhân gian, người Chăm Bình Thuận đang giữ gìn khá nhiều hình thức tín ngưỡng trong đời sống. Đó là lễ hội mang tính chất tôn sùng các anh hùng dân tộc; lễ hội tưởng nhớ  tổ tiên; lễ hội mang tính chất tôn giáo… Đa phần lễ hội Chăm diễn ra trong thời điểm nông nhàn, hoặc liên quan đến sản xuất nông nghiệp… Đó là, lễ hội Mbăng K’tê - Chabur, lớn nhất trong năm của người Chăm theo Bàlamôn giáo, tổ chức vào tháng 7 Chăm lịch; lễ Chabur tổ chức sau ngày rằm tháng  9 Chăm lịch, cúng các hoàng hậu công chúa… Ngoài ra, còn có các lễ hội định kỳ 3 năm một lần… Về dân ca, dân vũ và khí nhạc. Dân tộc Chăm có một kho tàng múa dân gian phong phú, đặc sắc, hiện nay đang từng bước phục dựng. Nhạc  truyền thống thì có các loại đàn đá, đàn Chàpi tranh, đàn Kapin bầu, sáo Wau, khèn bầu Rakle, tù và bằng sừng trâu, trống Ginăng, trống Bara nưng, kèn Saranai… Các  nhạc cụ này đang từng bước được tái dụng trong các sáng tác âm nhạc - nghệ thuật Chăm. Về dân ca, có một số làn điệu dân ca như: “Ai như lơi”, Tò mai”, “Thay mai” Anichlo… đang được tìm hiểu,  phục dựng…

Tuy nhiên, nhìn chung  những năm qua, ngành văn hóa và các địa phương có cộng đồng Chăm sinh sống,  mới chỉ chú trọng nghiên cứu trùng tu các di tích kiến trúc, điêu khắc nghệ thuật, mà chưa chú trọng nghiên cứu đúng mức các loại hình văn hóa phi vật thể. Do vậy trong thời gian tới, cần tiếp tục tìm hiểu, phục dựng những loại hình dân ca, dân vũ còn tiềm ẩn trong dân, rộng ra là trong kho tàng nghệ thuật Chăm. Tiếp tục nghiên cứu các loại hình nghệ thuật dân gian  dân tộc Chăm đã nghiên cứu trước đây, cũng như mang tính chất chuyên sâu hơn. Muốn thế, ngoài kinh phí của Trung ương, của tỉnh… dành cho khôi phục, phục dựng, ngành văn hóa cần tổ chức khai thác các vốn cổ trong dân cũng như giới thiệu rộng rãi cái hay, cái đẹp của nghệ thuật Chăm đến quảng đại quần chúng - coi đó là hình thức nhân rộng và bảo tồn; khuyến khích các văn nghệ sĩ tiếp tục sưu tầm, nghiên cứu, khai thác phát huy vốn nghệ thuật phong phú, đa dạng của dân tộc Chăm.

NguyỄn Thành ThẬt

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Bát cháo nghĩa tình của đội xung kích tình nguyện 

BT - Mỗi tháng 2 lần mang cháo đến cho bệnh nhân nghèo đang điều trị tại Bệnh viện đa khoa khu vực Bắc Bình Thuận - đó là việc làm đều đặn của nhóm bạn trẻ thuộc Câu lạc bộ xung kích huyện Bắc Bình.

Xem chi tiết
Câu chuyện của tuần: Nỗi lo nạn tàu chìm tại cửa biển La Gi

BT- 3 giờ sáng ngày 11/7/2018, một chiếc sà lan chở cát xây dựng trong lúc ra cửa biển La Gi bị sóng lớn đánh chìm, rất may là  những thuyền viên đi trên sà lan đã bình yên vào được bờ.

Xem chi tiết
Có nên đổi chứng minh nhân dân mới?

BTO- Chào Báo Bình Thuận, tôi từ tỉnh Hưng Yên chuyển vào huyện Hàm Tân, tỉnh Bình Thuận nhiều năm trước nhưng chưa làm thủ tục đổi chứng minh nhân dân do thay đổi nơi cư trú, CMND của tôi vẫn chưa hết 15 năm. Nay tôi muốn biết tại tỉnh đã triển khai cấp Căn cước công dân hay chưa? Nếu chưa thì tôi có nên đổi CMND mới hay không? Vì Căn cước công dân  chuẩn bị được áp dụng. Tôi có bị phạt vì đổi CMND chậm trễ (CMND hiện tại của tôi là do Công an tỉnh Hưng Yên cấp)? Mong được Báo Bình Thuận giải đáp thắc mắc! 

Xem chi tiết
Cần nâng cấp tuyến đường Bàu Me

BT- Tuyến đường Bàu Me (còn gọi đường 327) là con đường huyết mạch không những của người dân 3 thôn Thiện Bình, Thiện Hòa, Thiện Trung (xã Thiện Nghiệp, TP. Phan Thiết), mà rất nhiều người dân ở Hàm Tiến, Mũi Né qua lại vận chuyển, trao đổi nông sản.

Xem chi tiết
Có bảng cấm, rác vẫn đổ

BT- Bia ghi danh liệt sĩ phường Phú Thủy, TP. Phan Thiết được duy tu, tôn tạo qua từng năm nên khá khang trang, nhiều ghế đá cũng được đặt cho từng vị trí bên trong và hành lang khuôn viên, cùng với đó nhiều cây xanh đã cho tán mát.

Xem chi tiết
Rác từ thượng nguồn?

BTO- Những ngày này nếu ai đi qua cầu Trần Hưng Đạo (Phan Thiết) nhìn xuống dòng sông Cà Ty thơ mộng đều có một cảm nhận không hài lòng về tình trạng rác thải trên sông. Nếu đứng tại bờ kè đường Phạm Văn Đồng chứng kiến khi thủy triều lên thì thấy vô số rác như: Miếng xốp, thùng xốp, bao ni lông, chai nhựa…

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533