Văn hóa Cập nhật lúc 09:10:52 07/08/2018  (Lượt xem:  1949 )
Đâu rồi Tom plaik

Đâu rồi Tom plaik!

BT- Nắng chiều đã nhạt dần trên rừng núi Kà Lon. Không một tiếng chim hót, chỉ có vài ngọn gió lùa hương rừng làm dịu đi cái nóng bức của mùa khô hạn. Đó là một buổi chiều của 15 năm về trước.

Đoàn chúng tôi hơn 15 người gồm cán bộ xã Phan Sơn, Phan Lâm (Bắc Bình) cùng các nhà điều tra xã hội học, nhân chủng học của Nhật Bản và Việt Nam được Ngân hàng JIBIC Nhật Bản mời nghiên cứu  phục vụ việc tái định cư cho nhân dân Phan Sơn, Phan Lâm trước khi xây dựng hồ chứa nước Sông Lũy. Cùng len lỏi dưới truông tre gai tìm đến địa điểm mà theo ông Mang Văn – Phó Chủ tịch xã Phan Lâm, với tư cách là người dẫn đường cho biết tương lai sẽ xây dựng Nhà máy thủy điện Đại Ninh. Sau một hồi băng rừng, mọi người dừng lại bên gốc cây xoài rừng đại thụ dễ chừng hai người ôm không xuể. Một người nào đó trong đoàn giải thích, thuở xa xưa hai làng Phan Sơn, Phan Lâm tụ cư tại nơi này. Gốc xoài rừng còn đó như một nhân chứng cho sự sinh thành của hai làng. Bất chợt Mang Điểu la lên: “Ô! Tom plaik !” rồi chạy lại bên dây leo gần đó. Gọi là dây leo nhưng thân gỗ, gốc lớn hơn bắp vế người lớn, vỏ hơi xù xì. Từ gốc lên cao hơn một mét thì dây plaik chia làm hai nhánh, một nhánh leo lên cây bên cạnh, một nhánh vươn lên như quấn quýt  không muốn rời xa cây xoài rừng. Như trong chuyện cổ tích, Mang Điểu kể rằng, ngày xưa khi mà ánh sáng văn minh chưa đến được núi rừng, Tom plaik là thứ cây rừng làm đẹp cho phụ nữ K’ho, Raglay và hạt của nó trị rắn độc cắn. Các đấng lang quân đi rừng về, lúc nào cũng vậy, đều nhớ vạt một ít vỏ của plaik, hoặc chặt một đoạn dây vừa đủ già gùi về làm quà cho vợ, cho con gái. Chiều chiều, phụ nữ trong plei (làng) ra suối tắm, lấy đá đập dập vỏ plaik rồi vắt nước lên tóc gội đầu. Cái thứ nước trắng nhờ nhờ trong vỏ plaik có tác dụng làm cho tóc đen và khỏe. Cái thứ nước ấy còn có thể giặt được cả quần áo. Hạt Tom plaik lớn chừng ngón chân cái và bóng lộn. Khi bị rắn độc cắn, người ta chẻ hạt ra rồi áp vào chỗ dấu răng, nọc độc của rắn bị hút ra hết. Người K’ho, người Raglay ở Phan Sơn, Phan Lâm đều tin như vậy.

Tối đó về lại Phan Lâm, tôi kể cho Mang Thêu – một thiếu nữ Raglay nghe về Tom plaik. Em nghe mà mắt cứ tròn xoe. Tom plaik đã lùi vào quá khứ. Cũng phải thôi, bởi từ khi em mới sinh ra và lớn lên đã có Debon, Sunsilk bồ kết…

Chắc chắn tôi sẽ lại Phan Sơn, Phan Lâm nhiều lần nữa để tìm xem liệu cái thứ nước có trong vỏ Tom plaik có được dùng trong việc cúng tế của làng như cái thứ cát lồi có nhiều ở Vĩnh Hảo được người Chăm dùng tẩy đao chém trâu trong lễ hội cầu mưa hay không?

NGUYỄN HỮU CÁN

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Hơn 1.065 triệu đồng chăm sóc, giúp đỡ nạn nhân chất độc da cam

BT- Kỷ niệm 57 năm “Thảm họa da cam ở Việt Nam” (10/8/1961 - 10/8/2018), Tỉnh hội Bình Thuận đã phát động và tổ chức đợt thi đua “Tháng hành động vì nạn nhân chất độc da cam”… Phong trào đã được các cấp hội trong tỉnh; nhiều tổ chức, cá nhân và nhà hảo tâm hưởng ứng, chia sẻ và ủng hộ cho quỹ “Chăm sóc nạn nhân” của tỉnh được 1.065 triệu đồng.

Xem chi tiết
Lấn chiếm đất công làm đường lớn vào rẫy

BT- Khoảng 20 ngày trước, tại khu vực trước trạm bơm cấp 1, công trình chuyển nước khu Lê Hồng Phong, một người dân tên là Lâm Hoàng B.  ở thị trấn Lương Sơn (Bắc Bình) đã tự ý đưa máy móc vào mở đường dẫn vào khu đất rẫy khoảng 40 ha ở sâu phía trong.

Xem chi tiết
Làm giấy căn cước tại UBND xã có được không?

BTO - Chào Báo Bình Thuận! Tôi có vấn đề muốn hỏi là ba mẹ tôi vào xã làm thẻ căn cước nhưng trên chứng minh nhân dân đều không có ngày tháng năm sinh, sau đó cán bộ xã nói không làm được và bắt buộc phải làm lại giấy khai sinh rồi yêu cầu ba mẹ tôi đóng 600.000 đồng lệ phí, xin hỏi thủ tục vậy đúng không, rất mong được luật sư tư vấn, xin chân thành cảm ơn!

Xem chi tiết
Nên linh động tắt - mở điện đường theo mùa

BTO- Do ảnh hưởng sự tự quay quanh trục của trái đất và chuyển động của trái đất quanh mặt trời nên sinh ra hiện tượng vào tháng 5 thì ngày dài - đêm ngắn, vào tháng 10 thì ngày ngắn - đêm dài. Bởi thế ông cha ta đã đúc kết thành câu tục ngữ: "Đêm tháng 5 chưa nằm đã sáng, ngày tháng 10 chưa cười đã tối".

Xem chi tiết
Vấn nạn lấn chiếm đất lâm nghiệp ở Bắc Bình

BT- Từ đầu năm đến nay, Ban Quản lý RPH Sông Lũy, Bắc Bình đã kiểm tra, phát hiện, lập biên bản các đối tượng lấn chiếm 28,2 ha đất lâm nghiệp trái phép tại các tiểu khu, thuộc địa bàn quản lý của Trạm bảo vệ rừng Phan Sơn và Trạm bảo vệ rừng Đá Trắng.

Xem chi tiết
Điểm đen tai nạn

BTO- Tuy là con đường liên thôn, từ Kim Ngọc đến thôn Ung chiếm (xã Hàm Thắng huyện Hàm Thuận Bắc) và nối liền với đường Nguyễn Thông (Phường Phú Hài, TP Phan Thiết) chỉ dài hơn 4km, nhưng hàng ngày các phương tiện qua lại khá đông.

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533