Văn hóa Cập nhật lúc 09:10:52 07/08/2018  (Lượt xem:  1185 )
Đâu rồi Tom plaik

Đâu rồi Tom plaik!

BT- Nắng chiều đã nhạt dần trên rừng núi Kà Lon. Không một tiếng chim hót, chỉ có vài ngọn gió lùa hương rừng làm dịu đi cái nóng bức của mùa khô hạn. Đó là một buổi chiều của 15 năm về trước.

Đoàn chúng tôi hơn 15 người gồm cán bộ xã Phan Sơn, Phan Lâm (Bắc Bình) cùng các nhà điều tra xã hội học, nhân chủng học của Nhật Bản và Việt Nam được Ngân hàng JIBIC Nhật Bản mời nghiên cứu  phục vụ việc tái định cư cho nhân dân Phan Sơn, Phan Lâm trước khi xây dựng hồ chứa nước Sông Lũy. Cùng len lỏi dưới truông tre gai tìm đến địa điểm mà theo ông Mang Văn – Phó Chủ tịch xã Phan Lâm, với tư cách là người dẫn đường cho biết tương lai sẽ xây dựng Nhà máy thủy điện Đại Ninh. Sau một hồi băng rừng, mọi người dừng lại bên gốc cây xoài rừng đại thụ dễ chừng hai người ôm không xuể. Một người nào đó trong đoàn giải thích, thuở xa xưa hai làng Phan Sơn, Phan Lâm tụ cư tại nơi này. Gốc xoài rừng còn đó như một nhân chứng cho sự sinh thành của hai làng. Bất chợt Mang Điểu la lên: “Ô! Tom plaik !” rồi chạy lại bên dây leo gần đó. Gọi là dây leo nhưng thân gỗ, gốc lớn hơn bắp vế người lớn, vỏ hơi xù xì. Từ gốc lên cao hơn một mét thì dây plaik chia làm hai nhánh, một nhánh leo lên cây bên cạnh, một nhánh vươn lên như quấn quýt  không muốn rời xa cây xoài rừng. Như trong chuyện cổ tích, Mang Điểu kể rằng, ngày xưa khi mà ánh sáng văn minh chưa đến được núi rừng, Tom plaik là thứ cây rừng làm đẹp cho phụ nữ K’ho, Raglay và hạt của nó trị rắn độc cắn. Các đấng lang quân đi rừng về, lúc nào cũng vậy, đều nhớ vạt một ít vỏ của plaik, hoặc chặt một đoạn dây vừa đủ già gùi về làm quà cho vợ, cho con gái. Chiều chiều, phụ nữ trong plei (làng) ra suối tắm, lấy đá đập dập vỏ plaik rồi vắt nước lên tóc gội đầu. Cái thứ nước trắng nhờ nhờ trong vỏ plaik có tác dụng làm cho tóc đen và khỏe. Cái thứ nước ấy còn có thể giặt được cả quần áo. Hạt Tom plaik lớn chừng ngón chân cái và bóng lộn. Khi bị rắn độc cắn, người ta chẻ hạt ra rồi áp vào chỗ dấu răng, nọc độc của rắn bị hút ra hết. Người K’ho, người Raglay ở Phan Sơn, Phan Lâm đều tin như vậy.

Tối đó về lại Phan Lâm, tôi kể cho Mang Thêu – một thiếu nữ Raglay nghe về Tom plaik. Em nghe mà mắt cứ tròn xoe. Tom plaik đã lùi vào quá khứ. Cũng phải thôi, bởi từ khi em mới sinh ra và lớn lên đã có Debon, Sunsilk bồ kết…

Chắc chắn tôi sẽ lại Phan Sơn, Phan Lâm nhiều lần nữa để tìm xem liệu cái thứ nước có trong vỏ Tom plaik có được dùng trong việc cúng tế của làng như cái thứ cát lồi có nhiều ở Vĩnh Hảo được người Chăm dùng tẩy đao chém trâu trong lễ hội cầu mưa hay không?

NGUYỄN HỮU CÁN

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Chồng nhập viện, vợ bị tai nạn giao thông rất cần sự giúp đỡ cộng đồng

BTO- Trong căn nhà nhỏ ở tổ 7, khu phố 7, phương Tân An (La Gi), một hoàn cảnh hết sức đáng thương đang cần sự giúp đỡ của cộng đồng. Vợ chồng trẻ có 3 con, đứa con gái lớn mới 5 tuổi.

Xem chi tiết
Không thống nhất việc điều chỉnh địa giới hành chính

BT- Cử tri xã Tân Hà, Hàm Tân phản ánh: Diện tích đất 57 ha tại khu vực Dâu Tằm, được UBND xã Tân Hà đề nghị cấp cho 90 hộ dân ở thôn Đông Thanh, xã Tân Hà để sản xuất.

Xem chi tiết
Ly hôn, người chồng có được quyền nuôi con không, khi con trai là cháu đích tôn?

BTO- Tôi và vợ tôi chung sống vào năm 2013 có đăng ký kết hôn. Hai vợ chồng có con chung là 1 bé trai đã hơn 3 tuổi. Vào khoảng đầu năm 2018, chúng tôi sống ly thân do không hợp nhau. Hiện chúng tôi đang làm thủ tục ly hôn nhưng cô ấy yêu cầu được trực tiếp nuôi con và tôi cũng mong muốn được trực tiếp nuôi con vì bé là cháu đích tôn của gia đình tôi. Vậy cho tôi hỏi tôi phải làm gì để được tòa án giải quyết cho nuôi con.

Xem chi tiết
Ông An được xem xét bồi thường

 BT- Ông Nguyễn An, thôn Đá Mài 2, xã Tân Xuân, Hàm Tân phản ánh: Các đơn vị thi công tuyến kênh chính Tây đưa nước từ hồ Sông Dinh 3 về đập Cô Kiều, xã Tân Thắng đi qua thửa đất của ông làm nước tràn vào 1,5 sào lúa, gây ngập úng và làm bồi lấp đất đá xuống ruộng không sản xuất được. Nhưng các ngành chức năng huyện chưa xem xét bồi thường, hỗ trợ thiệt hại đất cho hộ của ông.

Xem chi tiết
Có bảng cấm, rác vẫn đổ

BT- Bia ghi danh liệt sĩ phường Phú Thủy, TP. Phan Thiết được duy tu, tôn tạo qua từng năm nên khá khang trang, nhiều ghế đá cũng được đặt cho từng vị trí bên trong và hành lang khuôn viên, cùng với đó nhiều cây xanh đã cho tán mát.

Xem chi tiết
Rác từ thượng nguồn?

BTO- Những ngày này nếu ai đi qua cầu Trần Hưng Đạo (Phan Thiết) nhìn xuống dòng sông Cà Ty thơ mộng đều có một cảm nhận không hài lòng về tình trạng rác thải trên sông. Nếu đứng tại bờ kè đường Phạm Văn Đồng chứng kiến khi thủy triều lên thì thấy vô số rác như: Miếng xốp, thùng xốp, bao ni lông, chai nhựa…

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533