Văn hóa Cập nhật lúc 09:10:52 07/08/2018  (Lượt xem:  2056 )
Đâu rồi Tom plaik

Đâu rồi Tom plaik!

BT- Nắng chiều đã nhạt dần trên rừng núi Kà Lon. Không một tiếng chim hót, chỉ có vài ngọn gió lùa hương rừng làm dịu đi cái nóng bức của mùa khô hạn. Đó là một buổi chiều của 15 năm về trước.

Đoàn chúng tôi hơn 15 người gồm cán bộ xã Phan Sơn, Phan Lâm (Bắc Bình) cùng các nhà điều tra xã hội học, nhân chủng học của Nhật Bản và Việt Nam được Ngân hàng JIBIC Nhật Bản mời nghiên cứu  phục vụ việc tái định cư cho nhân dân Phan Sơn, Phan Lâm trước khi xây dựng hồ chứa nước Sông Lũy. Cùng len lỏi dưới truông tre gai tìm đến địa điểm mà theo ông Mang Văn – Phó Chủ tịch xã Phan Lâm, với tư cách là người dẫn đường cho biết tương lai sẽ xây dựng Nhà máy thủy điện Đại Ninh. Sau một hồi băng rừng, mọi người dừng lại bên gốc cây xoài rừng đại thụ dễ chừng hai người ôm không xuể. Một người nào đó trong đoàn giải thích, thuở xa xưa hai làng Phan Sơn, Phan Lâm tụ cư tại nơi này. Gốc xoài rừng còn đó như một nhân chứng cho sự sinh thành của hai làng. Bất chợt Mang Điểu la lên: “Ô! Tom plaik !” rồi chạy lại bên dây leo gần đó. Gọi là dây leo nhưng thân gỗ, gốc lớn hơn bắp vế người lớn, vỏ hơi xù xì. Từ gốc lên cao hơn một mét thì dây plaik chia làm hai nhánh, một nhánh leo lên cây bên cạnh, một nhánh vươn lên như quấn quýt  không muốn rời xa cây xoài rừng. Như trong chuyện cổ tích, Mang Điểu kể rằng, ngày xưa khi mà ánh sáng văn minh chưa đến được núi rừng, Tom plaik là thứ cây rừng làm đẹp cho phụ nữ K’ho, Raglay và hạt của nó trị rắn độc cắn. Các đấng lang quân đi rừng về, lúc nào cũng vậy, đều nhớ vạt một ít vỏ của plaik, hoặc chặt một đoạn dây vừa đủ già gùi về làm quà cho vợ, cho con gái. Chiều chiều, phụ nữ trong plei (làng) ra suối tắm, lấy đá đập dập vỏ plaik rồi vắt nước lên tóc gội đầu. Cái thứ nước trắng nhờ nhờ trong vỏ plaik có tác dụng làm cho tóc đen và khỏe. Cái thứ nước ấy còn có thể giặt được cả quần áo. Hạt Tom plaik lớn chừng ngón chân cái và bóng lộn. Khi bị rắn độc cắn, người ta chẻ hạt ra rồi áp vào chỗ dấu răng, nọc độc của rắn bị hút ra hết. Người K’ho, người Raglay ở Phan Sơn, Phan Lâm đều tin như vậy.

Tối đó về lại Phan Lâm, tôi kể cho Mang Thêu – một thiếu nữ Raglay nghe về Tom plaik. Em nghe mà mắt cứ tròn xoe. Tom plaik đã lùi vào quá khứ. Cũng phải thôi, bởi từ khi em mới sinh ra và lớn lên đã có Debon, Sunsilk bồ kết…

Chắc chắn tôi sẽ lại Phan Sơn, Phan Lâm nhiều lần nữa để tìm xem liệu cái thứ nước có trong vỏ Tom plaik có được dùng trong việc cúng tế của làng như cái thứ cát lồi có nhiều ở Vĩnh Hảo được người Chăm dùng tẩy đao chém trâu trong lễ hội cầu mưa hay không?

NGUYỄN HỮU CÁN

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Xót thương cậu bé lớp 8 bị ung thư xương

BTO- “Con muốn còn đôi chân để đi học. Sau này, còn đi làm giúp mẹ vì mẹ đã khổ quá nhiều rồi”. Nghe cậu bé Nguyễn Duy Phương học sinh lớp 8 trường THCS Sơn Mỹ (Hàm Tân) năn nỉ, chị Mai Thị Yến (thôn 4 - Sơn Mỹ) nấc nghẹn đến nhói lòng.

Xem chi tiết
Trường tiểu học Xuân An khang trang từ vốn xổ số

BT- Không chỉ riêng tôi mà nhiều phụ huynh khác nghe nói nhiều về ngôi trường tiểu học duy nhất của phường Xuân An (Phan Thiết) mới được xây dựng khang trang,  nhưng không biết tọa lạc tại đâu, chỉ có thông tin là ngôi trường nằm trong con hẻm của trục đường Nguyễn Hội.

Xem chi tiết
Làm việc cho Công ty bảo hiểm nhân thọ hơn 10 năm, nay Công ty cho nghỉ với lý do Công ty gặp khó khăn, có đúng không?

TO- Tôi làm việc theo hợp đồng lao động không xác định thời hạn cho một Công ty bảo hiểm nhân thọ đã hơn 10 năm, tôi không hề bị kỷ luật hay vi phạm những nội quy của Công ty. Thời gian gần đây Công ty lấy lý do là gặp khó khăn và phải cắt giảm nhân sự nên công ty đã ra thông báo chấm dứt hợp đồng lao động đối với tôi, có trả lương và trợ cấp thôi việc đầy đủ. Vậy cho tôi xin hỏi với trường hợp của tôi Công ty cho tôi nghỉ việc là đúng hay sai?

Xem chi tiết
Chợ và những nguy cơ từ ô nhiễm môi trường

BT- Ai cũng biết chợ là nguồn cung cấp lương thực - thực phẩm cần thiết cho con người. Tuy hiện nay, hệ thống siêu thị đã phổ biến, nhưng chợ truyền thống vẫn có một lượng khách hàng đáng kể. Điều đáng nói, không phải chợ nào cũng có môi trường đảm bảo vệ sinh thực phẩm.

Xem chi tiết
Các điểm thu mua, tập kết phế liệu trong khu dân cư: Kiên quyết di dời

BT- Theo Sở Tài nguyên và Môi trường, thực hiện chỉ đạo của UBND tỉnh, đến nay đã có 10 huyện, thị xã, thành phố trên địa bàn tỉnh thực hiện việc di dời các cơ sở thu mua phế liệu, tập kết phế liệu trong khu dân cư.

Xem chi tiết
Khu tái định cư không có lối thoát nước thải

BTO -  Khu tái định cư hai bên đường Nguyễn Thị Định thuộc khu phố 6, phường Phú Tài (Phan Thiết) được hình thành hơn 6 năm nay, người dân xây dựng nhà ở ngày càng nhiều. Song, các công trình nhà ở sau khi xây dựng xong đều gặp khó khăn trong vấn đề giải quyết nước thải.

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533