Văn hóa Cập nhật lúc 16:05:59 27/07/2018  (Lượt xem:  2078 )
Nhớ nhà văn - chiến sĩ Nam Hà

Nhớ nhà văn - chiến sĩ Nam Hà

BT- Tôi gặp anh Nam Hà lần đầu tiên vào cuối tháng 12/1985, khi về Hà Nội dự Hội nghị những người viết văn trẻ toàn quốc lần thứ III. Trước đó mấy tháng, vào dịp kỷ niệm 10 năm giải phóng quê hương (19/4/1975 - 19/4/1985) Sở Văn hóa - Thông tin Thuận Hải có in cho anh 3 đầu sách, gồm: 1 tập thơ, 1 tập truyện ngắn và 1 tập truyện vừa - tất cả đều viết ở Bình Thuận và khu VI. Tôi mang nhuận bút và sách biếu tác giả đến gặp anh ở khu tập thể Lý Nam Đế của tạp chí Văn nghệ Quân đội. Lần thứ hai, vào năm 1991 anh mang ba lô vào Thuận Hải để bổ sung tư liệu cho tiểu thuyết Lửa Xuân, viết về cuộc tổng tấn công và nổi dậy Tết Mậu Thân 1968 trên chiến trường Phan Thiết. Ngoài hai lần gặp gỡ hiếm hoi đó, thỉnh thoảng tôi và anh cũng có trao đổi bằng thư từ mà nội dung không đi ra ngoài quỹ đạo của sáng tác văn học. Thật ra là thông qua những bức thư ấy, anh chỉ bảo cho tôi về việc “bếp núc” văn chương và trao truyền những kinh nghiệm quý báu được anh rút ra từ thực tiễn cách mạng trên chiến trường khu VI. Tôi còn nhớ, ở phần cuối một lá thư gửi cho tôi ngày 20/2/1990, anh đã viết: “…Rất mong Vinh và các bạn đồng nghiệp trong đó làm việc nhiều, có nhiều tác phẩm tốt, làm sao có phong trào, có nhiều người viết, ra được báo, in được sách….” .

Nhà văn Nam Hà.

Tôi nhớ, nhà văn Nguyên Ngọc từng có một nhận xét, đúng hơn là một chiêm nghiệm rất đáng để chúng ta suy nghĩ: “… Một nền văn học là gồm những tác phẩm, ưu tú và chưa thật ưu tú, đã đành. Một nền văn học còn là một kiểu nhà văn. Mà đó mới là cái gốc. Kiểu nhà văn nào thì tạo ra nền văn học ấy, với những tác phẩm ấy…”.

Thử soi vào nền văn học Việt Nam trong hai cuộc kháng chiến, nhất là cuộc kháng chiến chống Mỹ, cứu nước; ta sẽ dễ dàng nhận ra một kiểu nhà văn khá độc đáo theo cách nói của Nguyên Ngọc, đó chính là các “nhà văn - chiến sĩ” mà Nam Hà là một trong những trường hợp điển hình cho kiểu nhà văn độc đáo này.

Nhà văn Nam Hà (còn có bút danh là Trúc Hà) tên thật là Nguyễn Anh Công, sinh năm 1935 trong một gia đình rất yêu thích văn chương ở Đô Lương, Nghệ An; 16 tuổi đã gia nhập bộ đội, làm phóng viên cho một tờ báo của Tỉnh đội. Ngoài 20 tuổi đã được tặng 2 giải thưởng về truyện ngắn của tạp chí Văn Nghệ Quân đội và tạp chí Văn Nghệ - Hội Liên hiệp Văn học Nghệ thuật Việt Nam. Từ biên chế của tạp chí Văn Nghệ Quân đội, Nam Hà đi B (vào chiến trường miền Nam theo cách gọi lúc bấy giờ) năm 1964 trong Đoàn văn hóa - văn nghệ do Tổng cục Chính trị thành lập để bổ sung cho khu VI. Trước đó, vào năm 1961 nhà văn Phan Tứ đã về chiến trường khu 5. Đến tháng 3/1962, các nhà văn Nguyên Ngọc, Nguyễn Ngọc Tấn (tức Nguyễn Thi) cũng tiếp tục được bổ sung vào chiến trường khu 5 và Nam bộ. “Đi B” hay “về Nam” trong bối cảnh bấy giờ là khát khao cháy bỏng của những người con miền Nam tập kết ra Bắc, trong đó có cả những nhà văn quân đội.

Mang theo lời dặn dò của Phó Chủ nhiệm Tổng cục Chính trị - Lê Quang Đạo, gần 8 năm ở chiến trường khu VI, nhà văn Nam Hà đã kinh qua những công việc không khác gì một người lính thực thụ: chiến đấu, chống càn, đột ấp, xuống các vùng công tác. Phải sống và chiến đấu là việc làm đầu tiên, còn sáng tác văn nghệ, trong đó có việc viết văn, làm thơ, làm báo hoàn toàn phụ thuộc vào điều kiện và hoàn cảnh ở chiến trường. Viết chủ yếu là phục vụ kịp thời, xuất bản tại chỗ “bằng miệng”; cố gắng tích lũy để sau này có điều kiện viết dài hơi về chiến tranh. Nam Hà hòa nhập rất nhanh vào môi trường mới, thuộc nằm lòng câu châm ngôn “đi không dấu, nấu không khói, nói không tiếng”; đồng thời tồn tại cùng đồng đội với thực đơn hết sức đặc biệt “muối trường kỳ, mì chiến lược”. Anh xác định phục vụ kịp thời cho bộ đội, cho nhân dân là một yêu cầu bức thiết khách quan, là một nhiệm vụ cao cả mà bất cứ một văn nghệ sĩ nào ở chiến trường cũng đều phải ra sức cố gắng thực hiện. Để có được những bài thơ, truyện ngắn, những ghi chép, nhà văn Nam Hà cũng như các đồng nghiệp phải vượt qua muôn vàn khó khăn thử thách. Đó là cách áp bức về mặt địa lý khiến cho mọi liên lạc từ Trung ương vào, từ Miền trở ra bị gián đoạn. Đó là sự thiếu thốn triền miên về lương thực khiến cho “cái ăn”, “cái tồn tại” luôn được đặt lên hàng đầu. Đó còn là sự “khao khát” đến cháy lòng về việc trao đổi kinh nghiệm sáng tác, giao lưu văn học đối với các địa phương khác.

Nhà văn Nam Hà từng kể lại rằng suốt thời gian ở chiến trường, anh chưa một lần nhìn thấy tờ báo Nhân dân, Quân đội nhân dân, tạp chí Văn Nghệ Quân đội. Còn báo Quân giải phóng, tạp chí Văn Nghệ Quân  giải phóng của Cục Chính trị Miền thì “năm thì mười họa” mới tới được khu VI; mở ra, có tờ không đọc nổi vì rách nát, ngấm nước, mốc, ố… Ấy vậy mà, anh đã góp vào nền văn học giải phóng miền Nam các tác phẩm “Gió vịnh Cam Ranh”; “Mùa rẫy”; “Khi Tổ quốc gọi lên đường”; “Trở lại Bác Ái”. Đặc biệt, trong một lần bám theo Tiểu đoàn 840 chủ lực của khu VI xuống tận địa bàn Tuy Tịnh - Tuy Phong, Bình Thuận; Nam Hà đã viết nên một trong những bài thơ hay của thơ ca chống Mỹ, cứu nước. Những câu thơ trích dẫn dưới đây có trong sổ tay của nhiều thế hệ độc giả, thậm chí nó còn đủ sức thôi thúc một bộ phận thanh niên, học sinh miền Bắc lúc bấy giờ tự nguyện cầm súng lên đường vào Nam, bảo vệ Tổ quốc:

Đất nước của những người con gái, con trai

Đẹp như hoa hồng, cứng hơn sắt thép

Xa nhau không hề rơi nước mắt

Nước mắt để dành cho ngày gặp mặt

(Chúng con chiến đấu cho

Người sống mãi, Việt Nam ơi!)

 Sau ngày đất nước thống nhất, với độ lùi về thời gian, lại có điều kiện tiếp cận nhiều nguồn tài liệu phong phú từ hai phía; từ năm 1975 đến năm 2007, Nam Hà liên tiếp cho ra đời các bộ tiểu thuyết sử thi dày dặn viết về chiến tranh cách mạng như: Đất miền Đông; Trong vùng Tam giác sắt; Ngày rất dài. Riêng đối với quê hương Bình Thuận, anh đã có các tiểu thuyết Lửa Xuân; Dưới những cánh rừng Ô rô (đạt loại A - giải thưởng Văn học nghệ thuật Dục Thanh của UBND tỉnh Bình Thuận năm 1995 - 2000); tập truyện ngắn Mùa Xuân; truyện vừa Trận Xuân Phong và tập thơ Chúng con chiến đấu. Đó là kết quả của những nung nấu trong anh từ bao tháng ngày sốt rét, đói cơm, lạt muối ở chiến trường khu VI và Bình Thuận - cực Nam.

Với hàng chục tác phẩm (gồm nhiều thể loại: tiểu thuyết, truyện ngắn, truyện ký, ký sự, bút ký, tản văn và thơ) viết về chiến tranh cách mạng được xuất bản và tái bản nhiều lần, Nam Hà đã nhận được giải thưởng văn học của Bộ Quốc phòng (1994, 2004), của Hội Nhà văn Việt Nam (1996) và Giải thưởng Nhà nước về văn học nghệ thuật (2007). Trọn cuộc đời cầm bút, anh vẫn chung thủy với đề tài cách mạng, kháng chiến mà anh luôn tâm niệm như “một nghĩa vụ, trách nhiệm lớn” phải trả cho đồng đội kể cả những người còn sống và những người đã khuất. Ngoài sáng tác, nhà văn Nam Hà còn cùng các đồng nghiệp dành nhiều tâm huyết, hoàn thành bộ Tổng tập Nhà văn Quân đội đồ sộ, với gần 4.000 trang in, khổ lớn, được đánh giá cao và để lại ấn tượng rất tốt đẹp trong đội ngũ nhà văn mặc áo lính.

Những năm tháng cuối đời, sức khỏe dần suy yếu, phải thường xuyên vào viện chữa trị; nhà văn Nam Hà đã trút hơi thở cuối cùng vào ngày 19/5/2018, hưởng thọ 83 tuổi. Xin nhà văn - chiến sĩ Nam Hà hãy thanh thản ra đi. Tôi tin rằng những trang văn, bài thơ hừng hực khói lửa chiến trường, đậm chất sử thi ông viết về cách mạng và kháng chiến sẽ mãi còn lưu giữ trong tâm trí nhiều thế hệ người đọc.

ĐỖ QUANG VINH

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Chồng nhập viện, vợ bị tai nạn giao thông rất cần sự giúp đỡ cộng đồng

BTO- Trong căn nhà nhỏ ở tổ 7, khu phố 7, phương Tân An (La Gi), một hoàn cảnh hết sức đáng thương đang cần sự giúp đỡ của cộng đồng. Vợ chồng trẻ có 3 con, đứa con gái lớn mới 5 tuổi.

Xem chi tiết
Không thống nhất việc điều chỉnh địa giới hành chính

BT- Cử tri xã Tân Hà, Hàm Tân phản ánh: Diện tích đất 57 ha tại khu vực Dâu Tằm, được UBND xã Tân Hà đề nghị cấp cho 90 hộ dân ở thôn Đông Thanh, xã Tân Hà để sản xuất.

Xem chi tiết
Ly hôn, người chồng có được quyền nuôi con không, khi con trai là cháu đích tôn?

BTO- Tôi và vợ tôi chung sống vào năm 2013 có đăng ký kết hôn. Hai vợ chồng có con chung là 1 bé trai đã hơn 3 tuổi. Vào khoảng đầu năm 2018, chúng tôi sống ly thân do không hợp nhau. Hiện chúng tôi đang làm thủ tục ly hôn nhưng cô ấy yêu cầu được trực tiếp nuôi con và tôi cũng mong muốn được trực tiếp nuôi con vì bé là cháu đích tôn của gia đình tôi. Vậy cho tôi hỏi tôi phải làm gì để được tòa án giải quyết cho nuôi con.

Xem chi tiết
Ông An được xem xét bồi thường

 BT- Ông Nguyễn An, thôn Đá Mài 2, xã Tân Xuân, Hàm Tân phản ánh: Các đơn vị thi công tuyến kênh chính Tây đưa nước từ hồ Sông Dinh 3 về đập Cô Kiều, xã Tân Thắng đi qua thửa đất của ông làm nước tràn vào 1,5 sào lúa, gây ngập úng và làm bồi lấp đất đá xuống ruộng không sản xuất được. Nhưng các ngành chức năng huyện chưa xem xét bồi thường, hỗ trợ thiệt hại đất cho hộ của ông.

Xem chi tiết
Có bảng cấm, rác vẫn đổ

BT- Bia ghi danh liệt sĩ phường Phú Thủy, TP. Phan Thiết được duy tu, tôn tạo qua từng năm nên khá khang trang, nhiều ghế đá cũng được đặt cho từng vị trí bên trong và hành lang khuôn viên, cùng với đó nhiều cây xanh đã cho tán mát.

Xem chi tiết
Rác từ thượng nguồn?

BTO- Những ngày này nếu ai đi qua cầu Trần Hưng Đạo (Phan Thiết) nhìn xuống dòng sông Cà Ty thơ mộng đều có một cảm nhận không hài lòng về tình trạng rác thải trên sông. Nếu đứng tại bờ kè đường Phạm Văn Đồng chứng kiến khi thủy triều lên thì thấy vô số rác như: Miếng xốp, thùng xốp, bao ni lông, chai nhựa…

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533