Văn học nghệ thuật Cập nhật lúc 10:21:13 02/12/2016  (Lượt xem:  5275 )
Ao làng

Ao làng, nỗi nhớ

BT- Nông thôn nói chung, làng quê nói riêng có nhiều thứ để nhớ: giếng làng, lũy tre làng, cổng làng, đình làng, nhà làng, ao làng, con đê, cây cầu tre, cây đa đầu làng…  Những vật thể ấy sinh ra từ làng,  là biểu hiện của nét văn hóa làng xã, thôn ấp của một thời không xa. Nhưng hôm nay đất chật người đông, “tấc đất tấc đô la”, nên có cái còn cái mất, nhưng điều mất trước tiên là cái ao làng. Để cái ao làng tồn tại, theo cách nghĩ của không ít người hôm nay là “vô tích sự”, vì còn ao thì không có một nền đất đẻ ra tiền trăm, tiền  tỷ!

Ảnh minh họa

Tiền nhân của chúng ta xây dựng làng xã thường chọn nơi có nước, vì có nước là có tất cả, gần con sông, con suối để công việc làm ăn sẽ dễ dàng hơn, vì đời sống bấy giờ là trồng trọt, vườn ruộng. Và cái ao cũng xuất phát từ… nước, chọn mạch nước ngầm để đào một cái ao dùng riêng cho gia đình, hoặc thiên nhiên ban tặng cho cái ao, mà ngày ấy đất rộng người thưa tha hồ lựa chọn một nơi an cư lạc nghiệp. Ngày nay đào ao là để nuôi tôm, cá… còn ngày xưa đào ao là để chứa nước, đó là những ao  nước quanh năm trong veo chớ không phải là ao tù.

Nước có quanh năm, đến mùa mưa nước trong ao tràn ra ngoài đồng, nhưng mùa nắng khô hạn, ao làng vẫn giữ mực nước không đầy không vơi, hình như thiên nhiên đã ban tặng cho làng quê cái ao mà ở đó tình cảm chất chứa đong đầy, trong veo như mặt nước ao. Bắc một cây cầu tre hoặc tấm ván sát mặt nước để tiện ra ao rửa chân tay, cũng có thể tắm giặt và rảnh rỗi thì câu cá. Những đêm trời thanh gió mát, nghe tiếng cá quẫy đuôi, đớp mồi cho ta một cảm giác thanh bình đến kỳ lạ. Những ngày nghỉ học trường làng, tôi quanh quẩn bên ao để bắt chuồn chuồn, bắt bướm, câu cá. Mà thật kỳ lạ, chỉ nơi ao hồ mới có bướm và chuồn chuồn, chắc nó chọn một nơi mát mẻ và bình yên để tình tứ chăng? Còn những cỏ dại cây lá quanh ao đều tươi tốt có lẽ nó cũng hấp thu được một thứ nước trong lành?  Quanh quẩn bên ao, mẹ tôi dặn: coi chừng rớt xuống ao nghe con!

Ao làng là nơi múc nước tưới cây, còn là máy “điều hòa” điều tiết nhiệt độ trong vườn. Với đôi thùng thiếc xuống ao gánh nước để tưới, nếu có điều kiện người ta đào những con mương quanh vườn dẫn nước từ ao để đỡ vất vả trong việc tưới  tắm cây trồng. Nơi chứa nước thiên nhiên cũng có lắm điều kỳ thú: nhỏ là ao, lớn một chút là hồ, lớn hơn một chút nữa là bàu, những thứ của trời cho ấy đã dung hòa được giữa thiên nhiên đất trời, và con người cũng có được một nguồn sống từ những nguồn nước ấy.

Không biết từ thuở nào, ao làng bị hàm oan, khi người ta chê bai ai đó: “Quanh quẩn ao làng”. Thật ra nếu có một đời người chỉ quanh quẩn ao làng mà nuôi con cái nên người, làm ra của cải vật chất đóng góp cho xã hội, sống một cuộc đời thanh bạch… thì quanh quẩn ở ao làng cũng là một triết lý đáng sống lắm chứ?

Mặt nước ao làng không có sóng, dù chỉ một chút lăn tăn. Nhưng những buổi sớm tinh mơ có những bông hoa dại rụng xuống ao, điểm tô mặt nước như chiếc khăn thêu bông trải xuống mặt ao, và trong cái mông lung ấy hình như nghe  có tiếng khẽ động của sương tan trên mặt nước, và khi có tiếng chân người đến gần, con chim bói cá vụt bay như một mũi tên mất dạng, con ếch giựt mình nhảy tỏm xuống ao mất tăm, chỉ có con cua đồng bò chậm chạp và hai con mắt giương lên ngờ nghệch một cách đáng thương. Hình ảnh ấy không thể thiếu của ao làng, và ao làng thật ra không có gì đáng giá, nhưng lại đáng nhớ trước tiên khi vì một lý do nào đó người ta bỏ quê nhà ra đi không hẹn ngày trở lại.

Ngày nay ao làng đúng nghĩa đã mất rồi. Nhưng may mắn thay hình ảnh ao làng đã được nhạc sĩ Lê minh Sơn vẽ lại bằng âm nhạc qua ca khúc “Bên bờ ao nhà mình” thật rõ nét nhất, không thêu dệt vẽ vời, không hư cấu, dựng lại một ao làng nguyên bản độc đáo nhất, đánh động tiềm thức trong mỗi chúng ta, những người lớn tuổi đã từng gắn bó với nó để nhớ lại kỷ niệm của một thời “đồng chua nước mặn”. Khai hoang, lập những đám đất vườn không cần bờ rào ngăn cách (chỉ nhận biết đất mình làm dấu bằng những bụi chuối, hàng cau, mấy cây dâm bụt) cuộc sống êm đềm bên vuông vườn cây trái xanh tốt bốn mùa. Còn người trẻ tuổi  nghe “Bên bờ ao nhà mình” để  được thấy cái ao làng của ông cha ngày xưa thật đơn sơ nhưng đong đầy những tình cảm, chỉ với cái ao nước mà lãng mạn biết dường nào! Tôi giựt mình khi tiếng hát Ngọc Khuê cất lên làm người nghe chau mày, một cô ca sĩ trẻ có chất giọng “không đụng hàng” và cũng “chẳng ai bắt chước được”, đã đưa người nghe “Bên bờ ao nhà mình” trở về từ ký ức làng quê. Cách  nhả chữ, lối diễn tả “hát như nói” của ca sĩ, làm người nghe cảm tưởng như Ngọc Khuê đang kể một câu chuyện tình bên bờ ao của thời nhỏ dại… Trong cái hồn nhiên, vô tư, thanh xuân của thời dĩ vãng ấy, có một hình ảnh làm chúng ta chạnh lòng: “… Mỗi năm một lần vai áo bùn nâu mẹ phai rất nhanh…”. Có biết bao người mẹ tần tảo bới tìm bên bờ tre gốc rạ từ sáng sớm cho đến chiều tối?

Một bài hát ngắn, tác giả lập lại nhiều lần “Bên bờ ao nhà mình” để nhấn mạnh rằng không đâu khác:

… Bên bờ ao nhà mình/ Con chuồn chuồn vẫn đậu cành bèo Tây/ Bên bờ ao nhà mình lập lòe đom đóm bay/ Mỗi năm một lần thay áo màu xanh tìm con chuồn chuồn/ Bên bờ ao nhà mình lời nói yêu thương lời rằng vấn vương vương vấn/… Trái cam màu vàng em đã trồng bên bờ ao/ Dẫm chân cỏ dại hai đứa cùng nhau vui chơi ú tim/…

Đẹp, trong veo, thánh thiện. Xin mượn câu cuối của bài hát “Bên bờ ao nhà mình” để kết cho bài viết này:

Xa rồi, xa rồi nhỏ dại

Bao giờ, bao giờ trở lại….

TRẦN HỮU NGƯ

CÁC TIN BÀI KHÁC
Xem thêm >>
Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Bạn đọc trao tiền hỗ trợ cho gia đình anh Sang

BT- Nhân dịp Tết Kỷ Hợi sắp đến, mới đây đại diện Báo Bình Thuận và bà Nguyễn Ngọc Như Ý (Phú Trinh – Phan Thiết) – bạn đọc Báo Bình Thuận đã hỗ trợ và trao số tiền 1.000.000 đồng cho gia đình anh Nguyễn Ninh Sang, ngụ tại thôn 3, xã Hàm Liêm (Hàm Thuận Bắc) có hoàn cảnh bất hạnh, gặp nhiều khó khăn trong cuộc sống (ảnh).

Xem chi tiết
Cẩn thận với “ma trận” hàng giảm giá cuối năm

BT- Thời điểm cuối năm, nhu cầu mua sắm tăng cao nên các siêu thị, cửa hàng bán lẻ đồng loạt tung ra những chương trình khuyến mãi, giảm giá sâu nhằm kích cầu tiêu dùng. Tuy nhiên, không phải chương trình nào cũng giống như quảng cáo.

Xem chi tiết
Cho vay nóng với mức lãi suất nào thì vi phạm pháp luật?

BTO- Xin quý Báo Bình Thuận tư vấn và cho tôi xin được giấu tên vì lý do an toàn. Do khó khăn nên cách đây 6 tháng tôi có vay tiền nóng của một người số tiền là 10.000.000 đồng. Lãi suất tính mỗi ngày là 20.000 đồng/ngày/1 triệu. Mỗi ngày họ đến thu của tôi là 200.000 nghìn đồng tiền lãi.

Xem chi tiết
Lấn chiếm hành lang đường bộ và gây ô nhiễm môi trường

BT- Theo phản ánh của người dân ở khu dân cư tổ 8, thôn Thắng Thuận, xã Hàm Thắng (Hàm Thuận Bắc) cho biết: Chủ doanh nghiệp Lại An Viên là ông Nguyễn Thanh Tâm đã có hành vi lấn chiếm hành lang đường bộ quốc lộ 1A và đường đi của khu dân cư.

Xem chi tiết
Xe chở đá rơi vãi xuống đường

BT- Gần đây, đoạn quốc lộ 1A từ khu vực mỏ đá Núi Tàu về Vĩnh Hảo – Vĩnh Tân – huyện Tuy Phong, thường xuyên xảy ra tình trạng xe tải trọng lớn chở đá làm rơi vãi xuống đường, gây nguy hiểm cho các phương tiện khác khi tham gia giao thông. Người dân địa phương rất bức xúc và đã kiến nghị đến các cơ quan chức năng.

Xem chi tiết
Đường thành “ao sâu”

BTO- Sáng sớm ngày 11/1/2019, hai em học sinh Trường tiểu học Hàm Liêm chở nhau trên chiếc xe đạp cũ, khi chưa qua khỏi “ổ trâu” đầy nước đọng thi bỗng chiếc xe tải từ phía sau lao tới, một bánh xe sụp “ổ voi” làm nước bùn văng lấm lem bộ đồng phục của hai học sinh.

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533