Xuân 2014 Cập nhật lúc 15:25:43 18/01/2014  (Lượt xem:  2168 )
Vó ngựa Lại Yên và câu chuyện bạ

Vó ngựa Lại Yên và câu chuyện bạch mã chí tình

BT- “Ngựa là con vật khôn ngoan, có đầy đủ cảm xúc “hỷ, nộ, ái, ố”. Khi không vừa ý ngựa cũng thể hiện qua ánh mắt và giở chứng. Lúc trò chuyện hay vuốt ve, ngựa quẫy đuôi phấn chấn hí vang trời. Đã gắn bó với ngựa thì phải yêu thương và phải hiểu chúng như chính bản thân của mình” - anh Nguyễn Thanh Sơn (thôn Ung Chiếm, Hàm Thắng, Hàm Thuận Bắc) - một trong ba người đánh xe ngựa cuối cùng ở xứ Lại Yên chia sẻ. 

Anh Nguyễn Thanh Sơn – một trong ba người đánh xe ngựa thồ hàng cuối cùng ở xứ Lại Yên

Một thời vó ngựa Lại Yên  

Thôn Ung Chiếm, xã Hàm Thắng ngày nay là một phần của địa danh làng Lại Yên xưa nổi tiếng với nhiều làng nghề truyền thống, trong đó có làng nghề xe ngựa. Theo chỉ dẫn của anh Sơn, chúng tôi tìm đến ông Tư Tỷ (Trần Văn Tư - 75 tuổi) là người có hơn 60 năm gắn bó với cỗ xe ngựa. Niềm nở chào đón, nhưng khi biết chúng tôi muốn tìm hiểu về làng xe ngựa nổi tiếng một thời cũng như thực hư chuyện dân trong làng kỵ nuôi ngựa bạch thì mắt ông Tư thoáng buồn. Không ai nhớ chính xác làng nghề xe ngựa quê ông hình thành từ khi nào, chỉ biết đây là nghề cha truyền con nối và đến ông là thế hệ thứ 3 với bao thăng trầm. Thời hoàng kim vào những năm 1960 và sau giải phóng, Lại Yên Hạ là làng có nhiều xe ngựa nhất tỉnh khi có đến hơn 50 chiếc. “Hầu như nhà nào cũng sống bằng nghề xe ngựa, có nhà sở hữu đến hai, ba xe và bốn, năm con ngựa với trai giúp việc trong nhà. Thời đó khi các phương tiện cơ giới chưa phổ biến, xe ngựa là phương tiện duy nhất chở người và vận chuyển hàng hóa. Sớm hừng đông, tiếng vó ngựa lách cách đã vang vọng trên những con đường làng để vận chuyển hàng rong ruổi khắp các vùng miền trong tỉnh cho đến lúc mặt trời khuất núi mới trở về” - ông Tư hồi tưởng.  Ngày tết, xe ngựa là phương tiện thiết yếu của người dân để đi vui chơi. Trải qua thời gian cùng với sự phát triển các loại phương tiện cơ giới, thời hoàng kim của làng xe ngựa Lại Yên dần lụi tàn. “Lối xưa xe ngựa hồn thu thảo. Nền cũ lâu đài bóng tịch dương”, thoáng buồn, ông Tư mượn 2 câu thơ của bà Huyện Thanh Quan như để khép lại một thời hoàng kim.

 Bạch mã chí tình 

Theo ông Tư thì ngựa là con vật tận tâm và hết mực trung thành. Dân làng Phú Hài tương truyền rằng, ngôi mộ cổ nằm dưới dốc động cạnh con đường nhựa từ Phú Hài đi thị trấn Phú Long (cách làng Lại Yên một con sông) là nơi an nghỉ của một vị Thái giám triều Tây Sơn. Quá trình xuôi Nam truy đuổi quân Nguyễn Ánh, khi qua khu vực này, vị thái giám và cũng là vị tướng bị mai phục chém rớt đầu. Dù kiệt sức, nhưng con bạch mã quyết không để xác chủ nhân rơi vào tay đối phương nên mang thi thể vị chủ soái chạy đến vị trí ngôi mộ ngày nay (trước là làng Sơn Thủy, ấp Sơn Hải) quỵ chết vì kiệt sức. Trọng người quyền quý và thương con chiến mã chí tình, dân làng sau khi chôn cất cho vị thái giám còn đúc một con bạch mã to như ngựa thật nằm phủ phục, đầu hướng về ngôi mộ. Không biết do thổ nhưỡng, thời tiết hay vì lý do nào khác mà theo ông Tư và ông Ba Đen (70 tuổi, ngụ KP2, phường Phú Hài, TP. Phan Thiết), người có thâm niên hơn 50 năm làm nghề xe ngựa ở làng Phú Hài, thì dù Lại Yên và Phú Hài xưa nổi tiếng với nghề nuôi ngựa, đánh xe nhưng từ đời cha đến đời các ông hiếm khi người dân ở hai vùng này nuôi được ngựa bạch. Đã có nhiều trường hợp ngựa bạch khi về đến nhà bỗng lăn đùng ra chết, sau khi chạy ngang qua khu mộ vị thái giám - nơi có tượng bạch mã thế voi phủ phục. Từ đó, nhiều người dân ở hai vùng này hầu như không nuôi ngựa trắng và nghiệm ra rằng ngựa trắng thường chỉ dành cho vua, quan đi…  

Tượng ngựa bạch đang phủ phục ở khu lăng mộ

Câu chuyện lịch sử ly kỳ và bi thương của một thời tao loạn ấy cùng danh tính vị quan Thái giám đến nay vẫn là bí ẩn khi có nhiều giả thuyết khác nhau. Riêng ngôi mộ vị quan Thái giám cùng câu chuyện tích xưa và hình ảnh chiếc xe ngựa với tiếng lách cách đã trở nên thân thương, quen thuộc với bao thế hệ người dân xứ Lại Yên và Phú Hài, để lại nhiều kỷ niệm với người dân và cũng là một nét văn hóa - lịch sử của những vùng đất này…

TRẦN HUỲNH

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Trao tiền bạn đọc hỗ trợ chị Phương

BT- Báo Bình Thuận vừa trao số tiền 3.500.000 đồng của bạn đọc (Khách sạn Bình Minh 2.000.000 đồng; chị Nguyễn Ngọc Như Ý, phường Phú Trinh, Phan Thiết 1.000.000 đồng và gia chủ số nhà 95 Trần Phú, Phan Thiết 500.000 đồng) hỗ trợ cho ba mẹ con chị Nguyễn Thị Bé Phương, ở thôn Hòn Mốc, xã Sông Bình (Bắc Bình) có hoàn cảnh đặc biệt khó khăn. Chị Phương đang mắc căn bệnh hiểm nghèo.

Xem chi tiết
Đèn đường QL 55 qua trung tâm xã Sơn Mỹ tối tăm

BT- Đoạn đường quốc lộ 55 dài 500 m qua thôn 2, xã Sơn Mỹ (Hàm Tân) trở nên tối tăm khi hoàng hôn buông xuống đã hơn 3 tháng nay. Đây là khu vực trung tâm của xã, đông dân cư sinh sống hai bên đường, được thiết kế 10 trụ điện có gắn đèn đường tỏa sáng ban đêm, góp phần đảm bảo an ninh trật tự thôn xóm.

Xem chi tiết
Chung sống như vợ chồng với người đã có gia đình, có bị truy cứu trách nhiệm hình sự?

 BTO- Xin luật sư cho tôi hỏi! Tôi có người bạn yêu 1 người đàn ông (đã có vợ và 02 con) và hiện bạn tôi đã có thai. Người vợ biết sự việc đã nhiều lần đánh ghen, quậy phá và đe dọa làm đơn tố cáo cho đi tù. Hiện bạn tôi hoàn toàn bị suy sụp về tinh thần. Xin hỏi, hành vi của bạn tôi và người đàn ông kia có phạm tội không?

Xem chi tiết
Ông Em đã nộp đủ số tiền thu nợ cho công ty

BT- Một số cử tri xã Măng Tố, Tánh Linh phản ánh: Ông Lê Đức Em, cán bộ xã Măng Tố đã thu tiền nợ dự án dâu tằm tơ của các hộ dân từ nhiều năm trước, nhưng đến nay mới đưa phiếu thu là không đúng quy định của pháp luật. Các ngành chức năng huyện cần xử lý nghiêm hành vi chiếm dụng tiền của nhân dân đối với ông Em.

Xem chi tiết
Ngã ba Hòa Thắng: Điểm đen tai nạn giao thông

BT- Ngã ba Hòa Thắng nằm trên tỉnh lộ 715 xã Hòa Thắng (huyện Bắc Bình). Đây là tuyến đường dẫn đến các điểm du lịch nổi tiếng như Bàu Trắng, Mũi Yến và các điểm du lịch lân cận.

Xem chi tiết
Xã Phong Nẫm (Phan Thiết): Gần 50 hộ dân chưa có điện lưới sử dụng

BT- Nằm cách tuyến đường dẫn từ xã Phong Nẫm (Phan Thiết) đi xã Hàm Hiệp (Hàm Thuận Bắc) chưa đến 1km, nhưng nhiều năm qua gần 20 hộ dân ở khu Bờ Kênh đôi thuộc tổ 9, thôn Xuân Phú, xã Phong Nẫm vẫn chưa được sử dụng điện nhà nước.

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533