Văn hóa Cập nhật lúc 14:47:26 18/04/2017  (Lượt xem:  4301 )
Bản sắc Việt trong lễ hội Hòn Bà

Bản sắc Việt trong lễ hội Hòn Bà

BT- Lễ “vía Bà” - Hòn Bà, ở thị xã La Gi hàng năm được ngư dân tổ chức vào ngày 23/3 âm lịch và đã nâng lên tầm lễ hội kể từ năm 2012, được UBND tỉnh Bình Thuận công nhận là di tích danh thắng cấp tỉnh. Ngày vía này cũng trùng hợp với ngày vía bà Thiên Y Ana ở Nha Trang. Theo cách gọi nửa Việt nửa Chăm từ tên cổ là Yan Pô Inư Nagar (Thiên tức thần trời tức Yan Pô, Y A Na phát âm Inư Nưgar). Sự tích Bà chúa Ngọc Hòn Bà có một phần lai lịch với sự tích theo bia ký do Thượng thư Phan Thanh Giản ghi ở di tích Tháp Bà Nha Trang vào giữa thế kỷ 19, kể về nhân vật tiên nữ giáng trần, nhập thân vào khúc gỗ trầm hương để rồi có cuộc hôn nhân định mệnh từ kiếp trước với một hoàng thái tử xứ Bắc Hải. Nhưng sau đó tiên nữ lại từ bỏ tất cả để hóa thân lại khúc kỳ nam trôi dạt về biển Nam, trở thành linh thiêng đối với ngư dân vùng biển. Từ đó tiên nữ trở thành bà mẹ xứ sở Pô Inư Nưgar - thánh mẫu Thiên Y A Na được người Việt và Chăm thờ cúng, thể hiện sự kết hợp trong tín ngưỡng thờ Pô Inư Nưgar của người Chăm và tục thờ Mẫu của người Việt.

Nhưng với Hòn Bà (La Gi), từ truyền thuyết cho đến hình thức thờ phụng, lễ tế có nhiều khác biệt, hoàn toàn mang tính thuần Việt của ngư dân địa phương. Trên hòn đảo nhỏ, cách cửa biển La Gi khoảng trên 2 km, có miếu thờ Bà mặt quay về hướng đông, trong đó pho tượng bà Thiên y A na được xây trên một tảng đá nguyên sơ với thần sắc uy nghiêm của một nữ thần. Trước miếu có khắc nổi chữ Hán do ngư dân trùng tu “Trung trinh nữ thần”. Huyền thoại Bà Chúa Ngọc -Thiên Y A Na ở La Gi từ xưa nay lại có những tình tiết khác, đầy tính sử thi.

Chuyện kể rằng, ngày xưa có đôi vợ chồng trẻ là người đầu tiên trên mảnh đất vùng biển này đang sống với nhau rất hạnh phúc. Như thường ngày, chàng mang ná tên đi săn tìm thú rừng và nàng ở nhà bắc nồi nước lên bếp lửa đun sôi chờ chàng về. Nhưng mòn mỏi đợi chờ ngày qua ngày, bếp vẫn đỏ lửa. Trong khi đó chàng lạc vào rừng sâu gặp những tiên nữ ngọc ngà mà say mê, quên cả lối về. Nàng chờ đợi ở nhà, bếp lửa sắp tàn, nồi nước vẫn còn sôi… nhưng bóng chàng mãi biệt tăm. Đêm nằm báo mộng và nàng biết chàng phụ bạc đoạn tình! Không kìm được cơn ghen và tức giận, nàng dậm chân ba dậm, từ đất liền Động Bà Sang (Tân Long) bị tách rời ra ngoài biển trở thành hòn đảo nhỏ chơ vơ, cô độc ngày nay. Người ta gọi đó là Hòn Bà. Còn chàng khi tỉnh cơn mê về lại mái nhà thì đất bằng bị chia cắt bởi biển, nên mang nỗi ân hận, ngậm ngùi rồi lầm lũi đi về hướng núi cao là núi Ông (Tánh Linh) ngày nay. Dấu vết nồi nước sôi bị bà hất đổ nay là suối nước nóng ở Bình Châu (Xuyên Mộc)…

Câu chuyện tình thật bình dị, đời thường nhưng thấm đẫm nỗi bi lụy, lâm ly. Xung quanh hình tượng linh thiêng Bà Thiên Y là những phép màu cứu nhân độ thế, đối với ngư dân thường xuyên đối mặt với sóng nước bão giông luôn có một niềm tin vào sự che chở kỳ diệu. Cho nên, lễ hội Hòn Bà không những chỉ có nghi thức của ngày “vía” mà còn là lễ cầu ngư vào vụ cá nam bội thu, cuộc sống yên bình, tạo nên nét riêng trong lễ hội văn hóa dân gian truyền thống ở địa phương.

Mặc dù Hòn Bà là di tích danh thắng, nhưng thuộc sự quản lý bảo vệ của lực lượng biên phòng địa phương do nơi này chưa đáp ứng yêu cầu an toàn bến đỗ, thuyền khách chuyên dùng. Trừ ngày lễ vía thì có vài thuyền được ra đảo để cúng bái. Còn khách thập phương có tín ngưỡng chỉ tập trung ở miếu Ba Cô, còn gọi Tam vị tiên cô (Tân Long), đã tồn tại trên 50 năm, để hương đăng hoa quả cúng lễ Bà. Đây là vị trí nằm ngay bờ biển đối diện với Hòn Bà. Tìm hiểu thì miếu này không có mối quan hệ nào về quản lý và kể cả trong truyền thuyết Hòn Bà, mà từ niềm tin mơ hồ qua “lên đồng” để làm nên hình tượng “Tam vị Phật cô”… Do đó lễ hội Hòn Bà vẫn còn nhiều mặt hạn chế, chưa phát huy được giá trị di sản văn hóa, thiên nhiên ở đây.

 PHAN CHÍNH

Xem tin theo ngày
Thông tin cần biết
Trao hơn 100 suất quà cho hội viên, người mù thành phố Phan Thiết

BTO- Sáng 20/1, Hội Người mù thành phố Phan Thiết phối hợp với bà Đặng Thị Bích Loan tổ chức “Cây mùa xuân” và trao tặng 110 suất quà cho hội viên và người mù có hoàn cảnh khó khăn tại thành phố Phan Thiết. Tại chương trình các hội viên và người mù đã được giao lưu, thưởng thức các chương trình văn nghệ do các thành viên trong câu lạc bộ “Tiếng hát thân thương” biểu diễn.

Xem chi tiết
Khu du lịch Cam Bình: Thiếu bảng chỉ dẫn cụ thể cho du khách biết

BTO-  Có rất nhiều đoàn du khách đến thị xã La Gi muốn ra biển Cam Bình (xã Tân Phước) phải dừng lại hỏi đường từ người dân địa phương dù xe đang ở gần ngay ngã ba đường ra biển!

Xem chi tiết
Làm sao để được cấp quyền sử dụng đất theo Đề án 920?

BTO- Được tin UBND tỉnh Bình Thuận có Đề án 920 cấp quyền sử dụng đất cho dân. Gia đình tôi rất vui và đã tham gia làm thủ tục theo sự hướng dẫn của chính quyền. Phần đất của gia đình tôi cũng được đo đạc và nằm trong sơ đồ 920 của Đề án. Các hộ dân xung quanh nhà tôi cũng được cấp sổ đỏ nhưng nhà tôi thì lại không có.

Xem chi tiết
Sớm giải quyết các trường hợp xin cải tạo đất

BT- Nhu cầu xây dựng các công trình trên địa bàn huyện Hàm Thuận Bắc đang rất cần nguồn nguyên liệu cát, đá, đất bồi nền. Nhất là các công trình phục vụ mục tiêu quốc gia xây dựng nông thôn mới, như: trụ sở làm việc của các xã, cơ quan, đơn vị, trường học, trạm y tế, nhà văn hóa, chợ, thủy lợi, đường giao thông nông thôn.

Xem chi tiết
Cứ như thế này, làm sao chịu nổi

BT- Ông P, nhà ở thôn Tiến Hiệp, xã Tiến Lợi (TP. Phan Thiết) phàn nàn: Bây giờ không cần cuối tuần hay dịp đặc biệt nữa, giờ đây mọi người bất chấp thời gian, không gian rủ nhau í ới hát karaoke từng ngày, bất kể lúc nào, tiếng bùm chát rung màng nhĩ ấy cứ kéo dài từ 9, 10 giờ sáng đến tận đêm. Không biết hát quanh năm suốt tháng như vậy họ có vui vẻ gì không, hay chỉ biết để thỏa mãn sở thích ca hát của mình mà không hề nghĩ đến việc làm phiền hàng xóm.

Xem chi tiết
Cẩn thận với lửa những ngày trước tết

BT- Gần tết, nhà nào cũng lo chuẩn bị đón tết, vì vậy có lúc sinh ra chủ quan thiếu cẩn thận. Đó  là lúc có thể xảy  ra hỏa hoạn. Để phòng tránh, khi đốt rác cần phải chọn lúc không có nhiều gió và nhớ đốt trong thùng, trong hố đã đào sẵn để tàn rác không bay đi xa.

Xem chi tiết
Hỗ trợ trực tuyếnHotline: 0918680377 - 0623604533